Meme

Meme (İng. breast; Lat. mamma), göğüs ön duvarında yer alan, süt üretiminden sorumlu bez ve destek dokularından oluşan organdır.

Etimoloji

Türkçe kökenlidir; Latince karşılığı mammadır.

Yapı, süt üreten bez lobülleri, bunları meme başına taşıyan kanallar, yağ dokusu ve bağ dokusu bantlarından oluşur.^[1]

Bez dokusu, koltuk altına doğru uzanan bir kuyruk oluşturur; bu uzantı, kitlelerin bu bölgede de ortaya çıkabileceğini açıklar.

Lenf akımının büyük bölümü koltuk altı lenf düğümlerine yönelir; bu anatomik ilişki, kanser evrelemesinin temelidir.

Doku, hormonal etkilere son derece duyarlıdır; adet döngüsü, gebelik ve menopoz ile yapısı değişir.

Bu duyarlılık, kitlelerin ve ağrının döngüye bağlı değişkenlik göstermesini açıklar; bu nedenle muayene zamanlaması önemlidir.

Kitle değerlendirmesinde yaş belirleyicidir. Genç kadınlarda fibroadenom ve kist sıktır; ileri yaşta kanser olasılığı artar.

Ancak yaş tek başına güven verici değildir; sert, hareketsiz ve ağrısız kitle her yaşta araştırılmalıdır.

Ağrısızlık yanıltıcı bir bulgudur; kanserlerin büyük bölümü ağrısızdır. Bu, en yaygın hasta yanılgılarından biridir.

Uyarıcı bulgular arasında deri çekilmesi, portakal kabuğu görünümü, meme başında içe çekilme ve tek kanaldan gelen kanlı akıntı bulunur.

Meme başı ve çevresinde iyileşmeyen egzama benzeri değişiklik, altta yatan kanseri düşündürür; yerel tedaviyle geçiştirilmemelidir.

Görüntülemede yaş yine belirleyicidir. Genç kadınlarda yoğun doku nedeniyle ultrason öndedir; ileri yaşta mamografi temeldir.

Yoğun memede mamografinin duyarlılığı düşer; bu sınırlılık bilinmelidir.

Üçlü değerlendirme ilkesi geçerlidir: klinik muayene, görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi birlikte yorumlanır.

Bu üçlüden biri kuşkulu ise, diğerleri normal olsa bile ileri inceleme yapılır; bu kural tanı gecikmesini önler.

İyi huylu değişiklikler arasında fibrokistik değişiklik, fibroadenom, yağ nekrozu ve kanal içi papillom sayılır.

Meme iltihabı emzirme döneminde sıktır; antibiyotiğe yanıt vermeyen ve iyileşmeyen iltihap, iltihabi meme kanserini düşündürmelidir.

Bu ayrım kritiktir; iltihabi kanser hızlı seyreder ve gecikme sonucu belirler.

Erkeklerde de meme dokusu bulunur; jinekomasti ve seyrek olarak kanser görülebilir.

Erkek hastada tek taraflı sert kitle, kanser açısından değerlendirilmelidir; bu olasılık sıklıkla göz ardı edilir.

Tarama programları, ölüm oranını azaltmıştır; yaş aralığı ve sıklık kılavuzlara göre belirlenir.

Ailesel yatkınlık taşıyan bireylerde tarama daha erken başlar ve manyetik rezonans eklenir.

↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.