Jinekomasti
Jinekomasti (İng. gynecomastia; Yun. gyne kadın, mastos meme), erkeklerde meme bez dokusunun büyümesidir.
Etimoloji
Yunanca gyne (kadın) ve mastos (meme) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tablo, östrojen ile androjen etkisi arasındaki dengenin östrojen lehine bozulmasına dayanır.[1]
Bu denge, mutlak değerlerden çok oranla ilişkilidir; bu ayrım kavramsal açıdan önemlidir.
Nitekim testosteron düşüklüğü de östrojen artışı da aynı sonucu doğurur.
En kritik klinik ayrım, gerçek jinekomasti ile yağ birikimi arasındadır.
Gerçek jinekomastide meme başı altında sert ve hareketli bez dokusu ele gelir.
Yalancı biçimde ise yalnızca yağ dokusu bulunur; bez dokusu palpe edilmez.
Bu ayrım muayeneyle yapılır ve gereksiz hormonal incelemeyi önler.
İkinci önemli ayrım, tek taraflı ve sert kitlelerdir.
Ağrısız, sert ve meme başından uzak yerleşimli kitle, erkek meme kanserini düşündürmelidir.
Bu olasılık sıklıkla göz ardı edilir; bu tuzak ciddidir.
Fizyolojik jinekomasti üç dönemde görülür ve tedavi gerektirmez.
Yenidoğanda anneden geçen hormonlara bağlıdır ve kendiliğinden geriler.
Ergenlikte sıktır ve genellikle iki yıl içinde düzelir.
Yaşlılıkta ise yağ dokusundaki aromataz enziminin artışıyla ilişkilidir.
Bu enzim, androjenleri östrojene çevirir; bu düzenek obeziteyle ilişkiyi açıklar.
İlaçlar, patolojik olguların en sık nedenidir ve ilk sorgulanması gereken başlıktır.
Spironolakton, simetidin, ketokonazol, digoksin, antipsikotikler ve prostat kanseri tedavisinde kullanılan ilaçlar sorumludur.
Anabolik steroit kullanımı, giderek artan bir nedendir.
Bu maddeler aromataz yoluyla östrojene dönüşür; ayrıca doğal testosteron üretimini baskılar.
Bu ikili etki, hem jinekomastiyi hem kısırlığı açıklar.
Siroz ve böbrek yetmezliği de hormonal dengeyi bozar.
Hipogonadizm ve hipertiroidi araştırılmalıdır.
Hormon salgılayan tümörler seyrek ancak önemli nedenlerdir.
Testis tümörleri ve adrenal tümörler bu kapsamdadır; hızlı gelişen olgularda düşünülmelidir.
Bu nedenle testis muayenesi zorunludur; bu adım sıklıkla atlanır.
Tedavide öncelik nedenin düzeltilmesidir; sorumlu ilacın kesilmesi çoğu olguda yeterlidir.
Uzun süre geçmiş ve fibrozla sonuçlanmış olgularda ilaç tedavisi etkisizdir; cerrahi gerekir.
Bu nedenle tedavi kararında sürenin bilinmesi belirleyicidir.
Eş anlamlılar
- Erkekte meme büyümesi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.