Steatore

Steatore (İng. steatorrhea; Yun. stear yağ, rhoia akış), dışkıda anormal miktarda yağ bulunmasıdır.

Etimoloji

Yunanca stear (yağ) ve rhoia (akıntı) sözcüklerinden türetilmiştir.

Yağ sindirimi ve emilimi üç aşamalı bir sürece dayanır; bu aşamalar bozukluğun yerini belirler.^[1]

İlk aşamada pankreas lipazı yağları parçalar; ikinci aşamada safra asitleri onları emilebilir kümeler hâline getirir.

Üçüncü aşamada ince bağırsak mukozası emilimi gerçekleştirir ve lenf yoluyla taşınma sağlanır.

Bu çerçeve, malabsorbsiyon tablolarının sistematik biçimde ayrılmasını sağlar.

Pankreas kaynaklı nedenlerde enzim üretimi yetersizdir; kronik pankreatit, pankreas kanseri ve kistik fibroz başlıcalarıdır.

Pankreas rezervi geniştir; belirtiler ancak salgı kapasitesinin büyük bölümü kaybedildiğinde ortaya çıkar.

Bu nedenle steatore, kronik pankreatitin geç bir bulgusudur; erken evrede bulunmaması hastalığı dışlamaz.

Safra kaynaklı nedenlerde safra akımı engellenmiştir; tıkayıcı sarılık, siroz ve ince bağırsağın son bölümünün çıkarılması sayılabilir.

Son bölümün çıkarılması, safra asitlerinin geri dönüşünü bozar; havuz tükenir.

Mukoza kaynaklı nedenlerde emici yüzey hasarlıdır; çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve enfeksiyonlar bu gruptadır.

Bakteriyel aşırı çoğalma ayrı bir düzenekle etkilidir; bakteriler safra asitlerini erkenden parçalayarak işlevsiz kılar.

Klinik tabloda dışkı hacimli, açık renkli, kötü kokulu ve yağlı görünümdedir; suda yüzer ve tuvalete yapışır.

Bu tanım, hastadan ayrıntılı biçimde sorulmalıdır; hastalar bu ayrıntıyı kendiliğinden anlatmaz.

Yağın atılamaması yalnızca sindirim yakınması yaratmaz; yağda çözünen vitaminlerin eksikliğine yol açar.

Bu nedenle gece körlüğü, kemik ağrısı, kanama eğilimi ve nörolojik bulgular tabloya eşlik edebilir.

K vitamini eksikliğine bağlı pıhtılaşma bozukluğu, ilk fark edilen bulgu olabilir.

Ayrıca emilemeyen yağ asitleri kalsiyumu bağlar; serbest kalan okzalat emilerek böbrek taşı oluşumunu artırır.

Bu düzenek, enterik hiperokzalüri olarak adlandırılır ve yineleyen taş hastalığında araştırılmalıdır.

Tanıda dışkıda yağ ölçümü kesin bilgi verir; ancak uygulaması güçtür.

Pankreas elastaz düzeyi, enzim yetersizliğini gösteren pratik bir testtir.

Tedavi nedene yöneliktir; enzim yetersizliğinde yerine koyma tedavisi uygulanır.

Enzimlerin öğünle birlikte alınması zorunludur; öğün dışında alınması etkisizdir ve sık yapılan bir hatadır.

Mide asidinin baskılanması, enzimlerin etkinliğini artırabilir.

↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.