Streptokok

Streptokok (İng. Streptococcus; Yun. streptos zincir, kokkos tane), zincir biçiminde dizilen gram pozitif küresel bakteri cinsidir.

Etimoloji

Yunanca streptos (bükülmüş, zincir) ve kokkos (tane) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Sınıflandırma, kanlı besiyerinde oluşturdukları hemoliz tipine ve hücre duvarı antijenlerine göre yapılır.

Tam hemoliz yapanlar beta, kısmi hemoliz yapanlar alfa hemolitik olarak adlandırılır.

A grubu streptokok, yani Streptococcus pyogenes, en önemli türlerdendir; farenjit, kızıl, erizipel ve yumuşak doku enfeksiyonlarına yol açar.

Bu bakterinin ayırt edici özelliği, enfeksiyon sonrası bağışıklık aracılı hastalıklara neden olmasıdır.

Akut romatizmal ateş ve streptokok sonrası glomerülonefrit bu grupta yer alır.

Bu iki tablo arasındaki fark klinik açıdan kritiktir: antibiyotik tedavisi romatizmal ateşi önler, ancak böbrek tutulumunu önlemez.

Bu ayrımın bilinmemesi, hasta bilgilendirmesinde yanlışlara yol açar.

Aynı bakteri, nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonu ve toksik şok sendromu gibi hızlı seyirli tablolara da neden olur.

Bu tablolarda bulgularla orantısız şiddetli ağrı, en erken ve en değerli uyarıdır.

B grubu streptokok, yenidoğan enfeksiyonlarının başlıca etkenidir; sepsis, pnömoni ve bakteriyel menenjit yapar.

Bu nedenle gebelikte belirli haftalarda tarama yapılır ve taşıyıcı annelere doğum sırasında antibiyotik uygulanır.

Bu uygulama, erken başlangıçlı yenidoğan enfeksiyonlarını belirgin biçimde azaltmıştır; ancak geç başlangıçlı biçimi önlemez.

Streptococcus pneumoniae, toplum kökenli pnömoninin, orta kulak iltihabının ve erişkin menenjitinin en sık etkenidir.

Dalağı alınmış hastalarda ve orak hücreli anemide, bu bakteriye bağlı hızlı ilerleyen sepsis riski çok yüksektir.

Bu nedenle bu hastalarda aşılama ve koruyucu antibiyotik zorunludur; ihmali ölümcül olabilir.

Viridans grubu streptokoklar ağız florasında bulunur; kan dolaşımına geçtiklerinde kalp kapaklarına yerleşir.

Bu nedenle diş girişimleri, yatkın hastalarda endokardit kaynağı oluşturur.

Streptococcus gallolyticus bakteriyemisi, kalın bağırsak kanseriyle güçlü biçimde ilişkilidir.

Bu bakteri kanda üretildiğinde kolonoskopi yapılmalıdır; bu ilişki sıklıkla gözden kaçar.

Tedavide penisilin grubu antibiyotikler temeldir; A grubu streptokokta direnç bildirilmemiştir.

Buna karşın pnömokoklarda direnç önemli bir sorundur ve tedavi seçimini etkiler.

Boğaz enfeksiyonlarında tedavi kararı, klinik skorlar ve hızlı test sonucuna göre verilmelidir.

Eş anlamlılar

• Streptococcus

İlgili terimler

• Farenjit
• Kızıl
• Pnömoni
• Endokardit
• Romatizmal ateş