Endokardit

Endokardit (İng. endocarditis), kalbin iç yüzeyini döşeyen endokardın ve çoğunlukla kalp kapaklarının enfeksiyonudur.

Etimoloji

Yunanca iç anlamındaki endon ile kalp anlamındaki kardia ve iltihap eki -itis sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Enfeksiyon, kapak yüzeyinde oluşan vejetasyon adı verilen trombosit ve fibrin yapısına bakterilerin yerleşmesiyle başlar. Zedelenmiş ya da yapay kapak yüzeyleri bu yerleşimi kolaylaştırır. Vejetasyonun yapısı, antibiyotiklerin ve bağışıklık hücrelerinin içeriye ulaşmasını engeller; bu, uzun süreli ve yüksek doz tedavinin gerekçesidir.

Etkenler arasında Staphylococcus aureus, viridans grubu streptokoklar, enterokoklar ve HACEK grubu bakteriler bulunur. Damar içi ilaç kullananlarda stafilokok ve sağ kalp tutulumu; protez kapak taşıyanlarda koagülaz negatif stafilokoklar öne çıkar. Kolorektal kanser ile ilişkili olduğu bilinen Streptococcus gallolyticus üremesinde kolonoskopi yapılmalıdır; bu bağlantının bilinmemesi, gözden kaçan bir tanı fırsatıdır.

Klinik tablo değişkendir. Uzamış ateş, halsizlik, kilo kaybı ve yeni ortaya çıkan üfürüm tipiktir. Embolizasyon bulguları — iskemik inme, dalak ve böbrek infarktları, akut ekstremite iskemisi — sık görülür. Bağışıklık aracılı bulgular arasında glomerülonefrit, Osler nodülleri, Roth lekeleri ve Janeway lezyonları sayılır.

Tanıda değiştirilmiş Duke ölçütleri kullanılır; temel iki bileşen kan kültürleri ve ekokardiyografidir. Kritik bir kural, antibiyotik başlanmadan önce farklı zamanlarda ve ayrı bölgelerden en az üç set kan kültürü alınmasıdır. Erken başlanan tedavi, etkenin belirlenmesini engeller ve haftalarca sürecek tedavinin körlemesine yürütülmesine yol açar. Transözofageal ekokardiyografi, transtorasik incelemeye göre çok daha duyarlıdır ve protez kapaklarda zorunludur.

Kültür negatif olgularda Coxiella burnetii, Bartonella, Brucella ve mantar etkenleri ile önceden antibiyotik kullanımı araştırılır.

Tedavi, etkene yönelik uzun süreli damar içi antibiyotiktir. Uygun seçilmiş, kararlı hastalarda tedavinin bir bölümünün ağızdan sürdürülebileceği gösterilmiştir. Rifampisin, protez kapak enfeksiyonlarında biyofilme etkinliği nedeniyle kombinasyona eklenir ancak tek başına kullanılmaz.

Cerrahi endikasyonlar bilinmelidir: dirençli kalp yetersizliği, denetlenemeyen enfeksiyon ve apse gelişimi, kapak çevresi tutulumu, yinelenen embolizasyon ve büyük hareketli vejetasyonlar. Cerrahi kararının geciktirilmesi, ölüm oranını artıran en önemli etkendir; bu nedenle değerlendirme çok disiplinli ekiple erken yapılmalıdır.

Antikoagülan tedavi konusunda dikkat gerekir: mekanik kapak taşıyan hastalarda tedavi sürdürülür ancak kafa içi kanama riski nedeniyle, iskemik inme gelişen olgularda geçici kesilmesi değerlendirilir.

Profilaksi, yalnızca yüksek riskli hastalarda ve belirli girişimlerde önerilir; ağız-diş sağlığının korunması, profilaksiden daha etkili bir önlemdir. Bu daralmanın bilinmemesi, gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar.

Komplikasyonlar arasında kalp yetersizliği, iletim bozuklukları — atriyoventriküler blok gelişmesi kapak çevresi apsesini düşündürür — , mikotik anevrizma, beyin apsesi ve septik emboli bulunur.

Eş anlamlılar

• İnfektif endokardit

İlgili terimler

• Kalp kapağı hastalıkları
• Ekokardiyografi
• Sepsis
• Kültür
• Romatizmal kalp hastalığı