Vejetasyon

Vejetasyon (İng. vegetation; Lat. vegetare büyümek), kalp kapakları üzerinde oluşan, mikroorganizma, trombosit ve fibrinden oluşan kitledir.

Etimoloji

Latince vegetare (büyümek, gelişmek) sözcüğünden türetilmiştir.

Oluşum, kapak yüzeyinde önce küçük bir hasarın ortaya çıkmasına dayanır; bu bölgede steril bir pıhtı birikir.^[1]

Kan dolaşımına geçen bakteriler bu pıhtıya yerleşerek çoğalır; kitle büyür.

Yapının en önemli özelliği, damarsız olmasıdır; bu, hem bağışıklık hücrelerinin hem antibiyotiklerin erişimini sınırlar.

Bu nedenle tedavi uzun sürelidir ve bakterisidal ilaçlar tercih edilir; bu ilke doğrudan bu yapıdan kaynaklanır.

Kitleler, kapakların kan akımının çarptığı yüzeyinde yerleşir; bu dağılım akım fiziğiyle açıklanır.

En sık mitral ve aort kapakları etkilenir; damar içi ilaç kullananlarda triküspit kapak öne çıkar.

Klinik sonuçlar üç düzenekten doğar: kapak yıkımı, embolizasyon ve sürekli bakteriyemi.

Kapak yıkımı yetmezliğe ve akut kalp yetmezliğine yol açar; bu tablo cerrahi gerektirebilir.

Parçaların kopması septik emboliye neden olur; sol kalpte beyin ve dalak, sağ kalpte akciğerler etkilenir.

Beyin embolisi, inme tablosuyla ortaya çıkabilir; genç hastada açıklanamayan inme bu tanıyı düşündürmelidir.

Bu bağlantı, tanının erken konmasını sağlayan değerli bir ipucudur.

Mikotik anevrizma gelişimi, damar duvarının zayıflamasına ve ölümcül kanamaya yol açabilir.

Sürekli bakteriyemi, uzayan ateş ve bağışıklık aracılı bulgulara neden olur.

Tanıda ekokardiyografi ve kan kültürü birlikte kullanılır; bu ikisi tanı ölçütlerinin temelidir.

Yüzeysel inceleme yetersiz kaldığında transözofageal yöntem uygulanır; duyarlılığı belirgin biçimde yüksektir.

Bu nedenle kuşku sürüyorsa, normal yüzeysel inceleme tanıyı dışlamaz; sık yapılan bir hatadır.

Yapay kapak ve kalp pili teli bulunan hastalarda bu inceleme özellikle gereklidir.

Kan kültürü, antibiyotik başlanmadan ve farklı zamanlarda birden çok set alınmalıdır.

Bu kural ihmal edildiğinde etken belirlenemez ve tedavi yönlendirilemez.

Kitlenin boyutu ve hareketliliği, emboli riskini öngörür; belirli bir boyutun üzerinde cerrahi düşünülür.

Cerrahi endikasyonları kalp yetmezliği, denetlenemeyen enfeksiyon ve yineleyen embolidir.

Steril kitleler de görülebilir; kanser ve otoimmün hastalıklarda ortaya çıkan bu yapılar enfeksiyon içermez.

Bu ayrım, gereksiz antibiyotik kullanımını önler.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.