Beyincik

Beyincik (İng. cerebellum; Lat. cerebellum küçük beyin), hareketin eşgüdümünü ve dengeyi düzenleyen beyin bölümüdür.

Etimoloji

Latince cerebellum (küçük beyin) sözcüğünün Türkçe karşılığıdır.

Klinik bağlam

Yapı, arka çukurda yer alır ve beyin sapına üç sap aracılığıyla bağlanır.

İşlevsel olarak üç bölgeye ayrılır; her bölge farklı bir görev üstlenir.

Orta hat yapıları gövde dengesini, yan yarımküreler ise uzuv hareketlerinin ince ayarını düzenler.

Bu bölgesel ayrım, klinik bulguların yerini belirler ve tanıda kullanılır.

Orta hat lezyonlarında gövde dengesizliği ve yürüyüş bozukluğu öndedir; uzuv muayenesi normal olabilir.

Bu tuzak önemlidir; oturarak yapılan muayene normal bulunabilir, hasta ancak yürütüldüğünde bozukluk ortaya çıkar.

Yan yarımküre lezyonlarında ise aynı taraftaki uzuvda bozukluk görülür.

Bu ipsilateral tutulum, beyincik lezyonlarının en ayırt edici özelliğidir.

Bu ayrım, beyin yarımküresi lezyonlarından farklıdır; orada bulgular karşı tarafta ortaya çıkar.

Beyincik bulguları belirli bir örüntü oluşturur.

Ataksi, hareketlerin eşgüdümsüz ve düzensiz olmasıdır; yürüyüş geniş tabanlıdır.

Dismetri, hedefe ulaşırken mesafenin yanlış ayarlanmasıdır; parmak-burun testiyle gösterilir.

Disdiadokokinezi, hızlı ardışık hareketlerin yapılamamasıdır.

Niyet tremoru, hedefe yaklaşırken belirginleşir; istirahat tremorundan bu özelliğiyle ayrılır.

Konuşma bölük bölük ve patlayıcı nitelik kazanır; nistagmus eşlik eder.

Kas gücü ve duyu korunmuştur; bu, beyincik lezyonunu güçsüzlükten ayıran temel bulgudur.

Romberg testi bu ayrımda değerlidir; beyincik lezyonunda hasta gözler açıkken de dengesizdir.

Duyusal atakside ise dengesizlik yalnızca gözler kapandığında ortaya çıkar.

Bu ayrım, muayenenin en yol gösterici bilgisidir.

Akut beyincik lezyonları arasında inme, kanama ve enfeksiyon bulunur.

Beyincik enfarktı, ilk saatlerde yalnızca baş dönmesi ve dengesizlikle başvurabilir.

Bu tablo iyi huylu vertigo sanılarak taburcu edilebilir; ödem geliştiğinde tablo hızla ağırlaşır.

Bu tuzak, acil tıp uygulamasının en ciddi hatalarındandır.

Gelişen ödem, dördüncü ventrikülü baskılayarak hidrosefaliye ve serebellar herniasyona yol açar.

Kronik nedenler arasında alkol kullanımı, fenitoin toksisitesi, kalıtsal ataksiler ve paraneoplastik sendromlar bulunur.

Alkole bağlı dejenerasyon, orta hat yapılarını seçici biçimde etkiler; yürüyüş bozulur, kollar korunur.

Eş anlamlılar

• Serebellum

İlgili terimler

• Ataksi
• Serebellar herniasyon
• Vertigo
• Tremor
• Propriyosepsiyon