Desfluran
Desfluran (İng. desflurane), düşük kan çözünürlüğü sayesinde çok hızlı etki başlangıcı ve uyanma sağlayan halojenli uçucu anestezik ajandır. Fiziksel özellikleri nedeniyle özel bir vaporizatör gerektirir.
Etimoloji
Ad, molekülün flor bakımından zengin yapısını belirten "-fluran" ekiyle kurulmuştur; aynı ek izofluran ve sevofluran adlarında da bulunur.
Klinik bağlam
Ajanın ayırt edici özelliği, kan/gaz partisyon katsayısının uçucu anestezikler arasında en düşük değerlerden biri olmasıdır. Bu özellik, alveol içi derişimin kandaki derişimle hızla dengeye ulaşması anlamına gelir; sonuçta hem anestezi derinliğinin değiştirilmesi hem uyanma çok hızlı gerçekleşir. Uzun süren ameliyatlarda bile dokularda birikim sınırlı kaldığından, uyanma süresi ameliyat süresinden görece bağımsızdır — bu, obez hastalarda ve hızlı derlenme hedeflenen olgularda üstünlük sağlar.[1]
Buna karşılık ajanın gücü düşüktür; minimum alveolar konsantrasyon değeri diğer uçucu ajanlardan belirgin biçimde yüksektir ve bu, daha yüksek derişimlerde kullanılmasını gerektirir. Kaynama noktasının oda sıcaklığına çok yakın olması ise standart vaporizatörlerde denetimsiz buharlaşmaya yol açar; bu nedenle elektrikle ısıtılan ve basınçlandırılan özel cihazlar kullanılır. Bu cihazların elektrik gerektirmesi ve ısınma süresi bulunması, klinik planlamada öngörülmesi gereken pratik kısıtlardır.
Havayolu iritasyonu, klinik kullanımı belirleyen bir başka özelliktir. Keskin kokusu ve iritan niteliği nedeniyle öksürük, nefes tutma, salgı artışı ve laringospazm yaratabilir; bu nedenle inhalasyonla anestezi indüksiyonunda kullanılmaz — bu amaçla sevofluran tercih edilir. Ayrıca derişimin hızla artırılması, sempatik uyarıya bağlı geçici taşikardi ve kan basıncı yükselmesine yol açabilir; bu yanıt, koroner hastalığı olan bireylerde istenmeyen bir etkidir.
Diğer uçucu ajanlarla ortak özellikleri arasında doza bağlı kan basıncı düşüşü, solunum baskılanması, bronkodilatasyon, nondepolarizan nöromüsküler blokerlerin etkisini güçlendirme ve serebral damarları genişleterek intrakraniyal basınç artışına katkıda bulunma sayılır. Malign hipertermi tetikleyicisidir; yatkınlığı bilinen hastalarda kullanılmaz ve bu hastalarda anestezi cihazının uçucu ajan kalıntılarından arındırılması gerekir.
Kimyasal kararlılığı yüksektir ve vücutta çok az metabolize olur; bu özellik organ toksisitesi riskini düşük tutar. Ancak kurumuş ve güçlü baz içeren karbondioksit absorbanı ile temasında karbonmonoksit üretebilir; bu tepkime, absorbanın kuruması engellenerek — özellikle cihazın kullanılmadığı sürelerde taze gaz akımının kapatılmasıyla — önlenir.
Çevresel etki, günümüzde ajan seçimini belirleyen önemli bir ölçüt haline gelmiştir. Desfluranın atmosferde uzun süre kalması ve küresel ısınma potansiyelinin diğer uçucu ajanlardan belirgin biçimde yüksek olması nedeniyle birçok merkez kullanımını sınırlamış ya da tümüyle bırakmıştır; bazı ülkelerde kullanımına yönelik düzenleyici kısıtlamalar getirilmiştir. Kullanıldığı durumlarda düşük akım anestezi uygulanması, hem maliyeti hem salınımı azaltır.[2]
Klinik tuzakların başında, hızlı uyanmanın yeterli analjezi sağlandığı anlamına geldiğinin sanılması gelir; ajanın analjezik etkisi yoktur ve ameliyat sonrası ağrı planlaması ayrıca yapılmalıdır. Bir diğeri, vaporizatörün ısınmasının beklenmemesi ve indüksiyon sırasında beklenen derişimin elde edilememesidir. Ayrıca hızlı derinlik değişikliği olanağının, hemodinamik dalgalanmaları da hızlandırabileceği ve ölçülü kullanılması gerektiği unutulmamalıdır.
Eş anlamlılar
- Suprane