Üşüme hissi

Üşüme hissi (İng. chills), vücut sıcaklığı normal ya da yüksek olduğu halde soğukluk duyulmasıdır.

Etimoloji

Türkçe üşümek eyleminden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Bulgu, hipotalamustaki ısı ayar noktasının yükselmesiyle ortaya çıkar. Vücut, gerçek sıcaklığını yeni ve daha yüksek eşiğin altında algılar; bu nedenle ısı üretmek için damarları büzer, tüyleri dikleştirir ve titremeyi başlatır. Hasta üşür, oysa sıcaklığı yükselmektedir.

Bu nedenle üşüme, ateşin yükselme evresini gösterir. Ateş düştüğünde ise tersine terleme ve sıcaklık hissi ortaya çıkar. Bu döngünün anlaşılması, hastanın yakınmalarının doğru yorumlanmasını sağlar.

Şiddetli ve sarsıcı biçimde ortaya çıkan üşüme nöbeti, klinik açıdan özellikle değerlidir. Bakteriyemi olasılığını artırdığı gösterilmiştir; bu nedenle bu yakınmayla başvuran hastada kan kültürlerinin alınması önerilir. Kültürlerin, üşüme nöbeti sırasında ya da hemen ardından alınması üreme olasılığını artırır.

Sıtmada, düzenli aralıklarla yinelenen üşüme-ateş-terleme döngüsü tipiktir; seyahat öyküsü sorgulanmalıdır.

Transfüzyon sırasında ortaya çıkan üşüme, ateşli hemolitik olmayan tepkimeyi düşündürür; ancak hemolitik tepkime ve bakteriyel bulaş dışlanmalıdır. Bu nedenle transfüzyon durdurulur ve değerlendirme yapılır.

Sepsis ve ağır enfeksiyonlarda erken bulgudur; ancak yaşlılarda, kortikosteroid kullananlarda ve bağışıklığı baskılanmış hastalarda hem ateş hem üşüme bulunmayabilir. Bu grupta tek bulgu, bilinç değişikliği ya da düşkünlük olabilir. Bu tuzak, tanının gecikmesinin başlıca nedenidir.

Enfeksiyon dışı nedenler de vardır: ilaç tepkimeleri, hipotiroidi, anemi, hormonal değişiklikler ve kaygı durumları.

Ayrıca gerçek hipotermide üşüme hissi bulunabilir; ancak ileri hipotermide bu his ve titreme kaybolur. Titremenin durması, iyileşme değil kötüleşme belirtisidir; bu ayrım kritik öneme sahiptir.

Tedavide, üşüme sırasında hastanın örtülmesi ve ısıtılması rahatlama sağlar. Ateşin yükselme evresinde fiziksel soğutma uygulanması hem etkisizdir hem hastayı rahatsız eder; titremeyi artırarak metabolik yükü yükseltir.

Değerlendirmede sıcaklık ölçümü, enfeksiyon odağının araştırılması, ilaç öyküsü ve eşlik eden bulgular birlikte ele alınır.

Eş anlamlılar

• Titreme nöbeti
• Ürperme

İlgili terimler

• Ateş
• Titreme
• Sepsis
• Febril durum
• Hipotermi