Titreme
Titreme (İng. shivering), ısı üretmek amacıyla ortaya çıkan istemsiz, ritmik kas kasılmasıdır.
Etimoloji
Türkçe titremek eyleminden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Titreme, hipotalamusun ısı üretimini artırmak için başlattığı bir yanıttır. Vücut sıcaklığı ayar noktasının altına düştüğünde ya da ayar noktası yükseldiğinde ortaya çıkar. Bu nedenle üşüme ve titreme, ateşin yükselme evresini gösterir.[1]
Metabolik yükü çok yüksektir; oksijen tüketimini ve karbondioksit üretimini kat kat artırır. Bu artış, kalp ve solunum yedeği sınırlı hastalarda iskemiye ve solunum yetmezliğine yol açabilir. Ayrıca kafa içi basıncı yükseltir.
Bu nedenle soğutma uygulamalarında titremenin önlenmesi zorunludur. Titreyen bir hastada soğutma etkisiz kalır ve zararlı hale gelir; yüzey ısıtması, uygun ilaçlar ve gerektiğinde sedasyon kullanılır. Bu ayrıntının atlanması, hedefe yönelik sıcaklık yönetiminin en sık başarısızlık nedenidir.
Ameliyat sonrası titreme sıktır; anestezi ilaçlarının ısı düzenleme merkezini baskılaması ve ameliyat sırasında gelişen hipotermiye bağlıdır. Hasta için rahatsız edicidir, yara ağrısını artırır ve metabolik yük oluşturur. Ameliyat sırasında aktif ısıtma en etkili önlemdir.
Titremenin klinik anlamı, eşlik eden bulgulara göre değişir. Ateşle birlikte ortaya çıkan şiddetli titreme nöbeti, bakteriyemi açısından uyarıcıdır; bu durumda kan kültürlerinin alınması önerilir.
Transfüzyon sırasında gelişen titreme, ateşli hemolitik olmayan tepkimeyi düşündürür; ancak hemolitik tepkime ve bakteriyel bulaş dışlanmalıdır. Bu nedenle transfüzyon durdurulur ve değerlendirme yapılır.
Yoksunluk durumlarında da görülür; alkol yoksunluğunda titreme, terleme ve taşikardiyle birlikte ortaya çıkar ve tedavi edilmezse ilerler.
İlaçlara bağlı nedenler arasında opioid uygulamaları, serotonin sendromu ve nöroleptik malign sendrom bulunur. Serotonin sendromunda titremeye klonus ve refleks artışı eşlik eder; bu bulgular ayırıcıdır.
Sıtma ataklarında, düzenli aralıklarla yinelenen titreme-ateş-terleme döngüsü tipiktir; seyahat öyküsü sorgulanmalıdır.
Titreme, kaba tremor ve nöbetten ayırt edilmelidir; tremor sürekli ve ritmiktir, nöbette ise bilinç ve göz bulguları eşlik eder.
Yönetimde, altta yatan nedenin araştırılması ve hastanın ısıtılması esastır; ateşin bastırılması her zaman gerekli değildir.
Eş anlamlılar
- Üşüme titremesi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Vincent JL ve ark. (ed.), Textbook of Critical Care, 8. baskı, 2023.