İnfüzyon pompası
İnfüzyon pompası (İng. infusion pump), sıvı ve ilaçların denetimli hızda damar içine verilmesini sağlayan tıbbi cihazdır.
Etimoloji
İnfüzyon terimi ile pompa sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Cihazlar, hacim denetimli pompalar ve enjektör pompaları olarak ayrılır. Enjektör pompaları küçük hacimli ve düşük hızlı uygulamalarda, hacim denetimli pompalar ise büyük hacimli sıvılarda kullanılır.[1]
Kullanım alanları vazopressörler, sedatifler, insülin, heparin, kemoterapötikler, parenteral beslenme ve hasta kontrollü analjezi uygulamalarıdır.
Cihazın temel yararı, ilacın kararlı ve öngörülebilir hızda verilmesidir; dar terapötik aralıklı ilaçlarda bu belirleyicidir.
Alanın en kritik güvenlik konusu programlama hatalarıdır. Hız, derişim ya da hastanın kilosunun yanlış girilmesi, on kat doz hatalarına ve ölümcül sonuçlara yol açar.
Bu nedenle akıllı pompalar geliştirilmiştir. İlaç kütüphanesi, standart derişimler ve yumuşak-sert doz sınırları içerirler; sınır aşıldığında uyarı verir ya da uygulamayı engellerler.
Ancak bu sistemlerin yararı, ilaç kütüphanesinin gerçekten kullanılmasına bağlıdır; kütüphane dışı programlama, korumayı ortadan kaldırır ve yaygın bir sorundur.
İkinci önemli konu, hat içinde kalan ilaç hacmidir. Düşük hızda çalışan bir infüzyonda, hattaki ilacın hastaya ulaşması uzun sürer; hat yıkandığında ise birikmiş ilaç ani biçimde verilir.
Bu durum, vazopressör alan hastalarda ciddi kan basıncı dalgalanmalarına yol açar. Bu nedenle ilaç hatlarının gereksiz yıkanmaması, kısa hatların kullanılması ve pompa değişimlerinde dikkat gerekir.
Aynı nedenle vazopressör infüzyonlarının değiştirilmesi sırasında çift pompa tekniği kullanılır.
Üçüncü konu, hat içi uyumsuzluklardır; aynı hattan geçen bazı ilaçlar çökelme yaparak kateteri tıkar ve embolik olaylara yol açabilir.
Sifon etkisi ve serbest akış, cihaz arızası ya da yanlış set yerleştirilmesinde ortaya çıkar; ilacın denetimsiz biçimde hastaya geçmesine neden olur. Anti-serbest akış düzenekleri bu riski azaltır.
Alarm yönetimi ayrı bir sorundur. Sık ve gereksiz alarmlar, çalışanlarda alarm yorgunluğuna yol açar; gerçek alarmların gözden kaçmasına neden olur.
Tıkanma alarmları, kateter sorunlarının erken göstergesi olabilir; ciddiye alınmalıdır.
Gizli sıvı yükü, sık gözden kaçan bir konudur. Sürekli infüzyonlar, taşıyıcı sıvılar ve ilaç sulandırmaları toplamda önemli hacim oluşturur; kritik hastada sıvı yüklenmesinin başlıca kaynağıdır.
Cihazların düzenli bakımı, kalibrasyonu ve kullanıcı eğitimi, hasta güvenliğinin ayrılmaz parçasıdır.
Eş anlamlılar
- İnfüzyon cihazı
- Perfüzör
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Vincent JL ve ark. (ed.), Textbook of Critical Care, 8. baskı, 2023.