İnfüzyon
İnfüzyon (İng. infusion; Lat. infundere, içine dökmek), sıvı ya da ilacın damar yoluyla denetimli hızda ve sürekli olarak verilmesidir.
Etimoloji
Latince infundere (içine dökmek) fiilinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Uygulama, tek seferlik bolus enjeksiyondan farklı olarak ilacın kararlı bir kan düzeyinde tutulmasını sağlar. Bu özellik, dar terapötik aralıklı ve kısa etkili ilaçlarda belirleyicidir; vazopressörler, sedatifler, insülin, antiaritmikler ve heparin bu yolla verilir.[1]
Kararlı düzeye ulaşma süresi, ilacın yarılanma ömrüne bağlıdır ve yaklaşık dört-beş yarılanma ömrü sürer. Bu nedenle hızlı etki gereken durumlarda başlangıçta yükleme dozu verilir. Yükleme yapılmadan başlanan infüzyonun etkisinin gecikmesi, sık yaşanan bir sorundur.
Uygulama yolunun seçimi önemlidir. Çevresel damar yolundan verilebilecek çözeltiler sınırlıdır; yüksek ozmolalite, uç değerlerde pH ve damar duvarına zarar veren ilaçlar merkezî venöz kateter gerektirir. Yoğun potasyum çözeltileri, vazopressörler, kemoterapi ilaçları ve tam parenteral beslenme bu gruptadır. Aksi durumda ekstravazasyon ve doku nekrozu gelişebilir.
İlaç uyumsuzlukları ciddi bir sorundur. Aynı hattan geçirilen bazı ilaçlar çökelme yaparak kateteri tıkar ve embolik olaylara yol açabilir; bu nedenle uyumluluk çizelgelerine uyulması gerekir. Ayrıca ilaçların uygun çözücüde sulandırılması ve ışıktan korunması gereken preparatların gözetilmesi önemlidir.
En kritik güvenlik konusu programlama hatalarıdır. Pompa hızının yanlış girilmesi, on kat doz hatalarına ve ölümcül sonuçlara yol açabilir. Standart derişimler, ilaç kütüphanesi içeren akıllı pompalar, doz sınırlaması ve çift kontrol bu riski azaltır. Sözlü istemlerden kaçınılması temel bir kuraldır.
Hat içinde kalan ilaç hacmi, sık gözden kaçan bir sorundur. Yavaş akan bir infüzyonda hattaki ilacın hastaya ulaşması uzun sürer; hat yıkandığında ise birikmiş ilaç ani biçimde verilir. Vazopressör alan hastalarda bu durum ciddi kan basıncı dalgalanmalarına yol açar. Bu nedenle ilaç hatlarının gereksiz yıkanmaması ve kısa hatların kullanılması önerilir.
Sıvı yükü de gözetilmelidir. Sürekli infüzyonlar, taşıyıcı sıvılar ve ilaç sulandırmaları toplamda önemli bir hacim oluşturur; kritik hastada gizli sıvı yüklenmesinin başlıca kaynağıdır. Aşırı sıvı, ödeme ve organ işlev bozukluğuna yol açar.
Sürekli uygulamada birikim riski vardır. Midazolam ve fentanil gibi ilaçlar dokuda birikerek uyanmayı geciktirir; böbrek yetmezliğinde etkin yıkım ürünleri toplanır. Günlük sedasyon kesintisi ve hedefe yönelik titrasyon bu sorunu azaltır.
Propofol infüzyon sendromu, uzun süreli ve yüksek dozda uygulamada ortaya çıkan seyrek ancak ölümcül bir tablodur; metabolik asidoz, ritim bozukluğu ve rabdomiyoliz ile seyreder.
İnfüzyon bölgesinin düzenli değerlendirilmesi, tıkanma ve kaçak alarmlarının ciddiye alınması bakımın ayrılmaz parçasıdır.
Eş anlamlılar
- Sürekli damar içi uygulama
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Vincent JL ve ark. (ed.), Textbook of Critical Care, 8. baskı, 2023.