Hasta güvenliği
Hasta güvenliği (İng. patient safety), sağlık hizmeti sırasında hastaya verilebilecek önlenebilir zararın en aza indirilmesini amaçlayan yaklaşımdır.
Etimoloji
Türkçe hasta sözcüğü ile güvenlik sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Alanın temel varsayımı, hataların çoğunun kötü niyetli ya da yetersiz kişilerden değil, kusurlu sistemlerden kaynaklandığıdır. Bu nedenle yaklaşım, kişileri suçlamak yerine sistemi düzeltmeye odaklanır.[1]
Hataların bir bölümü hastaya ulaşmadan yakalanır; bunlar ramak kala olaylar olarak adlandırılır ve bildirilmeleri, gerçek zararı önlemenin en değerli kaynağıdır.
En sık zarar türleri ilaç hataları, sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar, cerrahi komplikasyonlar, düşmeler, basınç yaraları, tanı hataları ve iletişim kopukluklarıdır.
İlaç güvenliğinde yüksek riskli ilaçlar ayrıca ele alınır: yoğun potasyum çözeltileri, insülin, opioidler, antikoagülanlar ve nöromüsküler blokörler. Yoğun potasyumun hasta bakım alanlarından kaldırılması, alanın klasik örneğidir. Nöromüsküler blokörlerin sedatif sanılarak verilmesi ise ölümcül sonuçlanan bilinen bir hata türüdür.
Cerrahi güvenlikte kontrol listeleri, yanlış hasta, yanlış taraf ve yanlış işlem hatalarını azaltmıştır. Ameliyat öncesi ara verip doğrulama yapılması, ekip içi iletişimi de güçlendirir.
Enfeksiyon önlemede el hijyeni en etkili tek girişimdir; buna ek olarak kateter ve ventilatör önlem demetleri, gereksiz araçların çıkarılması ve uygun antibiyotik profilaksisi uygulanır.
Kurtarma başarısızlığı, sonucu belirleyen kritik kavramdır. Merkezler arasındaki fark, komplikasyon sıklığından çok, ortaya çıkan sorunun zamanında tanınıp yönetilmesinden kaynaklanır. Bu nedenle erken uyarı skorları ve hızlı yanıt ekipleri geliştirilmiştir.
Tanı hataları, uzun süre ihmal edilmiş bir alandır; bilişsel önyargılar, erken kapanma ve bilgi akışındaki kopukluklar başlıca nedenlerdir. Tanının belirsiz olduğu durumlarda, hastaya hangi bulgularda yeniden başvurması gerektiğinin anlatılması güvenlik ağı oluşturur.
İletişim, hataların en sık kaynağıdır. Yapılandırılmış devir teslim, sözlü istemlerden kaçınma, geri okuma ve ekip içinde kaygıların dile getirilebildiği bir ortam belirleyicidir. Hiyerarşinin kaygıların dile getirilmesini engellemesi, önlenebilir zararların önemli nedenidir.
İstenmeyen bir sonuç ortaya çıktığında hastaya açık bilgi verilmesi, ne olduğunun anlatılması ve gerektiğinde özür dilenmesi hem etik bir yükümlülük hem güvenin korunmasının yoludur; açıklık kültürünün hukuki süreçleri azalttığı gösterilmiştir.
Olay bildirimi ve kök neden analizi, aynı sorunun yinelenmesini önler. Ayrıca sağlık çalışanlarının tükenmişliği ve aşırı iş yükü, hata riskini artıran sistem etkenleridir.
Eş anlamlılar
- Hasta emniyeti
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.