Abdusent siniri

Abdusent siniri (İng. abducens nerve; Lat. nervus abducens), gözü dışa çeviren kası uyaran altıncı kafa çiftidir.

Etimoloji

Latince abducere (uzaklaştırmak) fiilinden türetilmiştir; sinirin gözü orta hattan uzaklaştırma işlevini anlatır.

Klinik bağlam

Sinir, yalnızca tek bir kası uyarır: gözü dışa çeviren lateral rektus kası. Bu tek işlevli yapı, felcin bulgularını son derece belirgin kılar. Etkilenen göz dışa bakamaz, içe doğru kayar ve hasta yanlara bakışta çift görme yaşar. Çift görme, etkilenen tarafa bakıldığında artar; hasta bu nedenle başını o yöne çevirerek çift görmeyi azaltmaya çalışır. Bu telafi duruşu, muayenede tanısal bir ipucudur.

Sinirin en önemli özelliği, kafa tabanındaki olağandışı uzun seyridir. Beyin sapından çıktıktan sonra dik biçimde yukarı tırmanır, kemik bir çıkıntının üzerinden keskin açıyla bükülür ve kavernöz sinüse girer. Bu uzun ve açılı yol, siniri gerilmeye ve basıya karşı özellikle duyarlı kılar. Bu anatomik bilgi, alanın en kritik klinik kuralını doğurur: kafa içi basınç arttığında beyin aşağı doğru yer değiştirir ve sinir gerilir. Ortaya çıkan felç, lezyonun yerini göstermeyen yanıltıcı bir bulgudur.

Bu nedenle izole altıncı sinir felci, tek başına yer belirleyici sayılmaz ve kafa içi basınç artışı açısından değerlendirme gerektirir. Bu tuzağın bilinmemesi, beyin tümörü ve idiyopatik kafa içi basınç artışı gibi tanıların gecikmesine yol açar. Bu hastalarda göz dibi incelemesinde papilödem aranmalıdır. Aynı düzenek, lomber ponksiyon sonrası gelişen geçici felci de açıklar; sıvı kaybı beyin yapılarının aşağı çekilmesine yol açar.

Diğer nedenler arasında mikrovasküler iskemi başta gelir; diyabet ve hipertansiyon bulunan hastalarda ani ortaya çıkar, ağrısızdır ve genellikle aylar içinde kendiliğinden düzelir. Travma, kafa tabanı kırıkları ve tümörler diğer nedenlerdir. Çocuklarda ise beyin sapı tümörleri ve enfeksiyon sonrası tablolar akla gelmelidir. Kavernöz sinüs bölgesinde birden çok göz siniri birlikte tutulur; bu birliktelik lezyonun yerini belirler. Beyin sapı düzeyindeki lezyonlarda ise aynı taraf yüz felci ve karşı taraf uzuv güçsüzlüğü eşlik edebilir. Tedavide öncelik nedenin belirlenmesidir; çift görmenin giderilmesi için geçici olarak bir gözün kapatılması ya da prizma uygulanması yararlıdır.

Eş anlamlılar

• Altıncı kafa çifti
• Nervus abducens

İlgili terimler

• Kafa çiftleri
• Çift görme
• Abdüksiyon
• Kafa içi basınç artışı
• Göz muayenesi