Adet

Adet (İng. menstruation; Lat. mensis ay), rahim iç tabakasının döngüsel olarak dökülmesiyle oluşan kanamadır.

Etimoloji

Arapça kökenli "adet" sözcüğünden gelir; Latince mensis (ay) kökünden türeyen menstrüasyon terimi de kullanılır.

Klinik bağlam

Döngü, yumurtalık ve rahim düzeyinde eşzamanlı ilerleyen iki süreçten oluşur. İlk yarıda gelişen folikülden salgılanan östrojen, endometriyumu kalınlaştırır. Yumurtlamadan sonra oluşan yapı progesteron salgılar ve dokuyu salgı yapan bir yapıya dönüştürür. Gebelik oluşmazsa progesteron düşer; damarlar büzülür, doku beslenemez ve dökülür. Bu nedenle adet kanaması, bir hormon eksikliğinin değil progesteron çekilmesinin sonucudur. Bu kavrayış, hormonal tedavilerin nasıl çalıştığını açıklar.

Bu düzenekten önemli bir klinik sonuç doğar: yumurtlamanın gerçekleşmediği döngülerde progesteron üretilmez ve doku karşılıksız östrojen etkisinde kalır. Bu durumda kanamalar düzensizleşir ve doku aşırı kalınlaşır; uzun dönemde kanser riski artar. Bu düzenek, polikistik over sendromunda ve obezitede riskin neden yükseldiğini açıklar ve uzun süre adet görmeyen hastada düzenli kanama sağlanmasının neden koruyucu bir tedavi olduğunu gösterir.

Değerlendirmede döngü süresi, kanama süresi, miktarı ve düzenliliği ayrı ayrı sorgulanmalıdır; bu dört ölçüt, bozukluğun tipini belirler. Ağır kanamada demir eksikliği anemisi gelişir; bu nedenle hemoglobin ve ferritin ölçülmelidir. Ergenlerde ağır kanama, kalıtsal kanama bozukluklarının ilk belirtisi olabilir; von Willebrand hastalığı bu grupta en sıktır ve sorgulanmadığında tanı yıllarca gecikir. Adet görememe durumunda ise ilk adım her zaman gebelik testidir; bu basit adımın atlanması sık bir hatadır.

Adetle ilişkili yakınmalar sık görülür ve işlev kaybına yol açabilir. Dismenorede ağrı, endometriyumda üretilen prostaglandinlerin rahim kasını kastırmasına bağlıdır; bu nedenle prostaglandin üretimini engelleyen ilaçlar etkilidir ve ağrı başlamadan alındığında yarar belirgin biçimde artar. Ağrının ileri yaşlarda başlaması, giderek artması ve dönemin dışına taşması ikincil nedenleri düşündürür; endometriozis ve adenomiyoz bu grupta yer alır. Menopoz sonrası dönemde görülen her kanama, kanıtlanana kadar kanser sayılmalı ve araştırılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Menstrüasyon
• Regl

İlgili terimler

• Endometriyum
• Dismenore
• Menopoz
• Polikistik over sendromu
• Yumurtalık