Alendronat
Alendronat (İng. alendronate), kemik yıkımını baskılayarak osteoporoz tedavisinde kullanılan bifosfonat grubu ilaçtır.
Etimoloji
Uluslararası ortak addır; bifosfonat yapısına gönderme yapar.
Klinik bağlam
İlaç, kemik yüzeyindeki hidroksiapatit kristallerine bağlanır ve kemik yıkımını yapan osteoklastlar tarafından alınır; hücre içindeki mevalonat yolağını engelleyerek bu hücrelerin işlevini durdurur ve programlı ölümlerini hızlandırır.[1] Sonuçta kemik döngüsü yavaşlar, mineral yoğunluğu artar ve kırık riski azalır. Omurga, kalça ve omurga dışı kırıkları azalttığı geniş çalışmalarla gösterilmiştir; bu nedenle postmenopozal osteoporozda ilk seçenek ilaçlar arasında yer alır.
Kullanım biçimi etkinliği doğrudan belirler ve hastaya ayrıntılı olarak anlatılmalıdır. Ağızdan emilimi çok düşüktür; besinler, kalsiyum, demir ve antasitler emilimi neredeyse tümüyle engeller. Bu nedenle sabah aç karnına, bol suyla ve başka hiçbir ilaç ya da besinle birlikte alınmamalıdır. İkinci kural, alındıktan sonra en az yarım saat dik durulması ve uzanılmamasıdır; ilacın yemek borusunda kalması ağır özofajit ve ülsere yol açar. Yutma güçlüğü olan, yatağa bağımlı ve akalazya gibi yemek borusu hastalığı bulunan hastalarda ağızdan kullanım uygun değildir.
Uzun süreli kullanımla ilişkili iki ender ancak önemli sorun bilinmelidir. Çene kemiğinde osteonekroz, özellikle damardan yüksek doz alan kanser hastalarında görülür; osteoporoz dozlarında sıklığı çok düşüktür. Buna karşın tedaviye başlamadan önce ağız içi odakların giderilmesi ve tedavi süresince diş çekimi gibi girişimlerin planlı yapılması önerilir. İkincisi, uyluk kemiğinde atipik kırıklardır; uzun süreli kullanımda ortaya çıkar ve kırık öncesinde haftalarca süren kasık ya da uyluk ağrısı uyarıcı bulgudur. Bu yakınma, kırık gelişmeden değerlendirilmelidir.
Bu nedenlerle tedavi süresi sınırlandırılır ve belirli bir süre sonra ilaç tatili gündeme gelir. Karar, kırık riskinin yeniden değerlendirilmesine dayanır; yüksek riskli hastalarda tedavi sürdürülür. İlacın kemikte uzun süre kalması, ara verildikten sonra da etkinin bir süre devam etmesini sağlar. Tedavi öncesinde D vitamini eksikliği ve kalsiyum yetersizliği düzeltilmelidir; aksi halde hipokalsemi gelişebilir ve ilaç yeterli yararı sağlamaz. İleri böbrek yetmezliğinde kullanılmaz. İlacın etkinliği, ancak düzenli kullanıldığında elde edilir; uyumun düşük olması bu grupta en sık karşılaşılan sorundur.
Eş anlamlılar
- Alendronik asid
- Alendronat sodyum
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.