Anamnez

Anamnez (İng. history taking; Yun. anamnesis hatırlama), hastadan ve yakınlarından alınan tıbbi öyküdür.

Etimoloji

Yunanca anamnesis (hatırlama, anımsama) sözcüğünden gelir.

Öykü, tanısal sürecin en verimli aşamasıdır; çalışmalar tanıların önemli bir bölümünün yalnızca öyküyle konduğunu göstermiştir.^[1]

Bu verimlilik, hiçbir görüntüleme yönteminin sağlayamadığı bilgiyi içermesinden kaynaklanır.

Yapısı standarttır; ana yakınma, öykünün gelişimi, özgeçmiş, soygeçmiş, ilaçlar, alışkanlıklar ve sistem sorgulaması bölümlerinden oluşur.

Ağrı değerlendirmesinde yer, yayılım, nitelik, şiddet, süre, artıran ve azaltan etkenler sorgulanır.

Bu sistematik yaklaşım, önemli ayrıntıların atlanmasını önler.

Görüşmenin açık uçlu sorularla başlatılması, bilgi verimini artırır.

Hastanın sözünün erken kesilmesi, en sık yapılan görüşme hatasıdır; birkaç saniye içinde gerçekleşir.

Oysa kesintisiz konuşmaya bırakılan hasta, çoğu kez kısa sürede anlatımını tamamlar.

Sonrasında kapalı uçlu sorularla ayrıntı toplanır; bu iki aşamalı yapı en etkili yöntemdir.

Yönlendirici sorulardan kaçınılmalıdır; hasta beklenen yanıtı verme eğilimi gösterir.

İlaç sorgulaması özel dikkat gerektirir; bitkisel ürünler, takviyeler ve reçetesiz ilaçlar sıklıkla bildirilmez.

Bu nedenle soru kapsayıcı biçimde sorulmalıdır; ilaç kutularının getirilmesi istenebilir.

Aynı biçimde alkol, sigara ve madde kullanımı yargılayıcı olmayan bir dille sorulmalıdır.

Doğrudan ve doğal bir tutum, en güvenilir bilgiyi sağlar.

Seyahat, meslek, hayvan teması ve çiğ süt tüketimi sorgulanmadığında birçok tanı atlanır.

Bu bilgiler olmadan bruselloz, zoonoz hastalıkları ve tropikal enfeksiyonlar akla gelmez.

Bilinci kapalı ya da bilişsel bozukluğu olan hastada, yakınlardan alınan bilgi belirleyicidir.

Bu durumda hastanın olağan durumu ve değişimin hızı sorgulanmalıdır.

Yaşlı hastada işlevsel durum ve düşme öyküsü, tanısal değer taşır.

Öykü tek seferlik bir işlem değildir; yinelenmesi yeni bilgiler ortaya çıkarır.

Bu ilke, nedeni bilinmeyen ateş gibi güç olgularda özellikle geçerlidir.

Bilgi güvenilirliği değerlendirilmeli; kaynak kayda geçirilmelidir.

Öykü sırasında kurulan iletişim, tedavi uyumunu ve hasta güvenini doğrudan etkiler.

↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.