Belirti

Belirti (İng. symptom; Yun. symptoma, birlikte olan), hastanın kendi algıladığı ve bildirdiği öznel yakınmadır.

Etimoloji

Yunanca symptoma (birlikte olan, rastlantı) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Belirti ile bulgu ayrımı temeldir. Belirti hastanın bildirdiği öznel deneyimdir; bulgu ise hekimin muayenede saptadığı nesnel veridir.

Ağrı, bulantı ve yorgunluk belirtidir; sarılık, üfürüm ve ateş bulgudur. Bazıları her ikisi olabilir.

Tanıların büyük bölümü yalnızca öyküyle konur; belirtilerin ayrıntılı sorgulanması, incelemelerden daha yol göstericidir.

Ağrı sorgulamasında yer, yayılım, nitelik, şiddet, zamanlama, tetikleyici ve azaltıcı etkenler ile eşlik eden belirtiler değerlendirilir. Bu sistematik yaklaşım, ayırıcı tanıyı belirgin biçimde daraltır.

Belirtilerin zamansal örüntüsü, niteliğinden çoğu kez daha değerlidir. Ani başlangıç damar olaylarını, dalgalanan seyir metabolik nedenleri, ilerleyici seyir ise yapısal hastalıkları düşündürür.

Bazı belirtiler uyarıcı niteliktedir ve ileri değerlendirme gerektirir: açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi, kanama, ilerleyici yutma güçlüğü, gece uyandıran ağrı ve odaksal nörolojik bulgular.

Belirtinin bulunmaması, hastalığı dışlamaz. Diyabet, hipertansiyon, kronik böbrek hastalığı ve erken evre kanserler uzun süre sessiz seyreder; tarama programlarının gerekçesi budur.

Ayrıca belirtiler belirli gruplarda silik kalır. Yaşlılarda, bağışıklığı baskılanmışlarda, diyabet hastalarında ve kortikosteroid kullananlarda ağır hastalıklar hafif yakınmalarla ortaya çıkabilir.

Bu grupta kuşku eşiği düşük tutulmalıdır; klasik belirtilerin yokluğu güven vermemelidir.

Belirtilerin şiddeti, hastalığın ağırlığıyla her zaman orantılı değildir. Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonunda ağrının bulgularla orantısız olması, endometrioziste belirti şiddetiyle hastalık yaygınlığının ilişkisiz olması bu ilkeyi gösterir.

Tanısal gölgeleme, önemli bir hata kaynağıdır: kronik ya da ruhsal hastalığı olan kişide yeni belirtilerin mevcut tanıya bağlanması, ciddi hastalıkların gözden kaçmasına yol açar.

Belirtiler kültürel ve kişisel olarak farklı ifade edilir; hastanın kendi sözcüklerinin kayda geçirilmesi değerlidir.

Hasta tarafından bildirilen sonuç ölçütleri, günümüzde klinik araştırmalarda giderek daha çok kullanılmaktadır; tedavinin hastaya ne kadar yansıdığını gösterir.

Belirtilerin geçersiz sayılması, hasta-hekim ilişkisini bozar ve gidişi kötüleştirir; yakınmanın ciddiye alındığının iletilmesi tedavinin bir parçasıdır.

Eş anlamlılar

• Semptom
• Yakınma

İlgili terimler

• Tanı
• Hastalık
• Sendrom
• Prognoz
• Tarama