Bradikinezi
Bradikinezi (İng. bradykinesia; Yun. bradys yavaş, kinesis hareket), istemli hareketlerin yavaşlaması ve genliğinin azalmasıdır.
Etimoloji
Yunanca bradys (yavaş) ve kinesis (hareket) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Bulgu, parkinsonizmin vazgeçilmez ölçütüdür; tanı için varlığı zorunludur ve buna kas sertliği ya da dinlenme titremesinin eşlik etmesi gerekir.[1] Ayırt edici özelliği, yalnızca yavaşlık değil, hareket yinelendikçe genliğin giderek azalmasıdır. Bu nedenle muayenede hastadan parmaklarını hızlı ve geniş biçimde açıp kapatması istenir; hareketin küçülerek sönmesi tanısaldır. Kas gücü normaldir; bu, güçsüzlükten ayıran temel özelliktir.
Günlük yaşamdaki yansımaları tanınabilir bir örüntü oluşturur. Yüz ifadesi azalır, göz kırpma seyrekleşir, konuşma tekdüzeleşir ve alçalır, yazı giderek küçülür. Yürürken kolların sallanması azalır ve adımlar kısalır; yataktan dönmek, ceket giymek ve düğme iliklemek güçleşir. Bu değişiklikler yavaş geliştiğinden hasta ve yakınları çoğu kez yaşlılığa bağlar; bu nedenle tanı gecikir. Eski videoların ve fotoğrafların karşılaştırılması yararlı olabilir.
Ayırıcı tanıda en sık gözden kaçan neden ilaç kaynaklı biçimdir. Antipsikotikler ile antiemetik olarak yaygın kullanılan metoklopramid ve prometazin, dopamin reseptörlerini bloke ederek aynı tabloyu oluşturur; bu biçim iki taraflı ve simetriktir, oysa Parkinson hastalığı tipik olarak tek taraflı başlar. İlaç kesildiğinde bulgular haftalar içinde geriler. Ayrıca depresyondaki psikomotor yavaşlama, hipotiroidi ve normal basınçlı hidrosefali benzer tablolar oluşturabilir; sonuncusunda yürüme bozukluğu, idrar kaçırma ve bilişsel gerileme birlikte bulunur ve tedavi edilebilir.
Atipik parkinsonizm tablolarının tanınması prognozu belirler. Erken dönemde düşmeler, göz hareketlerinde kısıtlılık, belirgin otonom bozukluk, simetrik başlangıç ve levodopaya zayıf yanıt bu grubu düşündürür. Bulgu, kalp yetmezliği ve solunum sorunlarını da etkiler; hareketsizlik nedeniyle aspirasyon, tromboz ve düşme riski artar. Tedavi nedene yöneliktir; Parkinson hastalığında levodopa temel ilaçtır ve bu ilacın hastanede yatan hastada kesintiye uğratılmaması, akinetik krizin önlenmesi açısından zorunludur.
Eş anlamlılar
- Hareket yavaşlığı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 11. baskı, 2019.