Damak yarığı
Damak yarığı (İng. cleft palate), embriyonik dönemde damak çıkıntılarının birleşmemesi sonucu ağız ve burun boşlukları arasında açıklık kalmasıdır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Anomali, yüz gelişiminin belirli bir döneminde çıkıntıların birleşmesinin gerçekleşmemesinden kaynaklanır; dudak yarığıyla birlikte ya da tek başına görülebilir.[1] Bu iki durumun embriyolojik kökeni ve genetik ilişkisi farklıdır; izole damak yarığı, sendromlarla daha sık birliktedir. Bu nedenle tanı konduğunda diğer sistemlerin taranması ve gerektiğinde genetik değerlendirme yapılmalıdır. Pierre Robin dizisinde küçük çene, dilin geriye düşmesi ve damak yarığı birlikte bulunur; bu tabloda hava yolu tıkanıklığı önceliklidir.
Erken dönemin en kritik sorunu beslenmedir. Bebek emme sırasında gerekli negatif basıncı oluşturamaz; sütün burundan gelmesi, uzun süren beslenmeler ve kilo alamama görülür. Özel biberon ve emzik başlıkları ile uygun pozisyon verilmesi bu sorunu çözer; anne sütünün sağılarak verilmesi önerilir. Beslenme desteğinin gecikmesi, büyüme geriliğine ve aspirasyona yol açar.
İkinci ve sıklıkla gözden kaçan sorun kulaklardır. Yumuşak damak kaslarının yapışma yerleri bozulduğundan östaki borusu işlevini yerine getiremez; orta kulakta sıvı birikimi ve buna bağlı iletim tipi işitme kaybı hemen tüm hastalarda görülür. İşitme kaybının konuşma gelişimini doğrudan etkilemesi nedeniyle düzenli işitme değerlendirmesi ve gerektiğinde kulak tüpü uygulanması zorunludur. Bu adımın atlanması, cerrahi başarılı olsa bile konuşma gelişiminin bozulmasına yol açar.
Tedavi, çok disiplinli ve uzun soluklu bir süreçtir; cerrahi, konuşma terapisi, kulak burun boğaz izlemi, ortodonti ve psikososyal destek birlikte yürütülür. Damak onarımının zamanlaması, konuşma gelişimi ile yüz büyümesi arasındaki dengeye göre belirlenir; erken onarım konuşma için yararlıdır, ancak çok erken girişim orta yüz gelişimini kısıtlayabilir. Onarım sonrası bir bölüm hastada velofaringeal yetmezlik sürer ve ek girişim gerekir. Aileye gebelik öncesi folik asit desteğinin yineleme riskini azalttığı ve bir sonraki gebelikte danışmanlık alınması gerektiği anlatılmalıdır.
Eş anlamlılar
- Yarık damak
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kliegman RM ve ark. (ed.), Nelson Textbook of Pediatrics, 21. baskı, 2020.