Direnç testi

Direnç testi (İng. susceptibility testing), bir mikroorganizmanın hangi antimikrobiyal ilaçlardan etkilendiğini belirlemek amacıyla yapılan laboratuvar incelemesidir.

Etimoloji

Türkçe direnç sözcüğü ile test teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

İnceleme, üretilen etkenin ilaç karşısındaki davranışını ölçer. En yaygın yöntemler disk difüzyon, sıvı mikrodilüsyon ve gradyan şerit yöntemidir. Sonuç, en düşük engelleyici derişim olarak sayısal biçimde ya da duyarlı, orta duyarlı ve dirençli biçiminde kategorik olarak bildirilir.

Sonucun yorumu, ölçülen değerin ilacın enfeksiyon bölgesinde ulaşabildiği derişimle karşılaştırılmasına dayanır. Bu nedenle aynı sayısal değer, enfeksiyonun yerine göre farklı yorumlanır. En bilinen örnek, idrar yolu enfeksiyonunda idrarda çok yüksek derişime ulaşan ilaçların, aynı etkenin yol açtığı bakteriyemide yetersiz kalmasıdır. Bir diğer örnek, menenjitte kan–beyin engelini geçme durumunun ayrı eşiklerle değerlendirilmesidir.

Alanın en önemli klinik tuzağı, laboratuvar duyarlılığının klinik başarıyı garanti etmemesidir. Etkenin bulunduğu yerde apse varlığı, yabancı cisim, biyofilm, yetersiz doz ya da ilacın dokuya geçememesi tedavi başarısızlığına yol açar. Tersine, dirençli bildirilen bir ilaç uygun bölgede etkili olabilir.

Bazı sonuçlar doğrudan bildirilmez, çünkü yanıltıcıdır. Metisiline dirençli Staphylococcus aureus suşlarında bütün beta-laktamlar dirençli kabul edilir; laboratuvar bazılarını duyarlı bulsa bile klinikte kullanılmaz. Benzer biçimde Salmonella türlerinde birinci kuşak sefalosporinler ve aminoglikozitler duyarlı görünse de etkisizdir. Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz üreten bakterilerde ise seçilecek ilaç, üretilen enzimin türüne göre belirlenir.

İndüklenebilir direnç ayrı bir sorundur: bazı stafilokoklarda klindamisin duyarlı görünür ancak tedavi sırasında direnç ortaya çıkar; bunu saptamak için ayrı bir tarama testi yapılır.

Sonuç bildirimi, antibiyotik yönetimi açısından da yönlendiricidir. Laboratuvarlar, dar spektrumlu seçenekleri öne çıkararak ve bazı geniş spektrumlu ilaçları gizleyerek uygun kullanımı destekler.

Kümülatif sonuçlardan hazırlanan direnç haritaları, kültür sonucu çıkmadan önce başlanan ampirik tedavi seçimini belirler. Bu haritalar birim düzeyinde farklılık gösterir; yoğun bakımdaki direnç örüntüsü, ayaktan hasta örüntüsünden ayrıdır.

Genotipik yöntemler, direnç genlerini doğrudan saptayarak sonucu hızlandırır; ancak gen taşımak her zaman fenotipik direnç anlamına gelmez ve bilinmeyen direnç düzenekleri gözden kaçabilir.

Örnek alımının antibiyotik başlanmadan önce yapılması, sonucun güvenilirliği için belirleyicidir.

Eş anlamlılar

• Antibiyotik duyarlılık testi
• Antibiyogram

İlgili terimler

• Antibiyotik
• Antibiyotik direnci
• Kültür
• Ampirik tedavi
• Antibiyotik yönetimi