Hareket kısıtlılığı

Hareket kısıtlılığı (İng. restricted range of motion), bir eklemin normal hareket açıklığının azalmasıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Değerlendirmenin temel adımı, kısıtlılığın etkin mi edilgen mi olduğunun belirlenmesidir; bu ayrım sorunun yerini gösterir. Hastanın kendi yapamadığı hareketi hekim sorunsuz yaptırabiliyorsa sorun kas, tendon ya da sinirdedir; her iki durumda da kısıtlılık varsa eklem içinde, kapsülde ya da kemikte bir sorun vardır. Omuzda bu ayrım, rotator manşet hastalığı ile donuk omuzun ayrılmasını sağlar ve tedaviyi doğrudan belirler.

Kısıtlılığın niteliği de bilgi verir. İltihabi eklem hastalıklarında sabah tutukluğu uzun sürer, hareketle azalır ve ısınmayla düzelir; dejeneratif hastalıklarda ise tutukluk kısadır ve etkinlikle ağrı artar. Bu zamansal örüntü, öykü alırken doğrudan sorulmalıdır. Ayrıca ağrılı kısıtlılık iltihabı ve akut süreçleri; ağrısız kısıtlılık ise kontraktür, kaynamış eklem ya da sinir hasarını düşündürür.

Nedenler geniş bir yelpaze oluşturur. Eklem içi sıvı birikimi, iltihabi artritler, kireçlenme, kapsül büzüşmesi, kas kısalması, tendon yırtıkları, kemik çıkıntıları ve kaynamamış kırıklar başlıcalarıdır. Uzun süreli hareketsizlik, kendi başına kısıtlılık oluşturur; yatağa bağımlı hastada ve alçılı uzuvda kontraktür günler içinde gelişmeye başlar. Bu nedenle uzun süreli tespit sonrası eklem hareket açıklığının korunmasına yönelik program, tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Klinik açıdan uyarıcı bulguların bilinmesi gerekir. Ateş, gece ağrısı, ani başlangıç ve eklemde belirgin kızarıklıkla giden kısıtlılık, septik artriti düşündürür; bu tabloda eklem sıvısının alınıp incelenmesi acildir, gecikme kalıcı eklem hasarına yol açar. Travma sonrası kısıtlılıkta çıkık ve kırık dışlanmalıdır; kaçırılmış arka omuz çıkığı, dışa döndürmenin kısıtlı olmasıyla donuk omuzu taklit eder. Diyabetli hastada omuz ve el eklemlerinde kısıtlılık sıktır ve kan şekeri değerlendirilmelidir. Tedavi nedene yöneliktir; hareket açıklığını koruyan egzersizler hemen her durumda temel bileşendir.

Eş anlamlılar

• Eklem hareket kısıtlılığı

İlgili terimler

• Donuk omuz
• Rotator manşet
• Fizyoterapi
• Alçı
• Osteoartrit