Karaciğer apsesi
Karaciğer apsesi (İng. liver abscess), karaciğer dokusu içinde irin birikmesiyle oluşan sınırlı enfeksiyon odağıdır.
Etimoloji
Türkçe "karaciğer" sözcüğü ile Latince abscessus (uzaklaşma, toplanma) kökünden gelen apse teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Apseler kökenlerine göre iki ana gruba ayrılır ve bu ayrım tedaviyi tümüyle belirler: piyojenik ve amipli apse.[1] Piyojenik apselerde etken bakterilerdir ve enfeksiyon en sık safra yollarından ilerler; taş, darlık ve tümöre bağlı tıkanıklıklar zemin hazırlar. İkinci sık yol portal dolaşımdır; karın içi bir enfeksiyon odağından gelen bakteriler portal ven aracılığıyla karaciğere ulaşır. Bu yol, apandisit ve divertikülit gibi tabloların neden karaciğer apsesine yol açabildiğini açıklar.
Amipli apse ise Entamoeba histolytica enfeksiyonunun bağırsak dışı en sık görülen biçimidir. Genellikle sağ lobda tek bir odak oluşturur ve içeriği irin değil, nekrotik karaciğer dokusudur. Bu tabloda en kritik nokta, hastaların büyük bölümünde eşzamanlı ishal bulunmamasıdır; bağırsak enfeksiyonu aylar önce geçirilmiş ve iyileşmiş olabilir. Bu nedenle ishal öyküsünün olmaması tanıyı dışlamaz; bu tuzak sık karşılaşılan bir tanısal hatadır. Dışkı incelemesi de çoğu kez negatif bulunur; tanı seroloji ve görüntülemeyle konur.
Klinik tabloda ateş, sağ üst karın ağrısı, halsizlik ve kilo kaybı bulunur; ağrı diyafram uyarımı yoluyla sağ omuza yansıyabilir. Bulgular sinsi olduğundan tanı sıklıkla gecikir ve tablo nedeni bilinmeyen ateş araştırmasının parçası olarak ortaya çıkar. Laboratuvarda lökosit artışı, alkalen fosfataz yüksekliği ve iltihap belirteçlerinde artış görülür. Ultrason ilk basamak incelemedir; bilgisayarlı tomografi sayı, boyut ve yerleşimi ayrıntılı gösterir.
Tedavi yaklaşımındaki fark, iki grubu ayırmayı zorunlu kılar. Piyojenik apsede antibiyotiğin yanı sıra boşaltma çoğu olguda gereklidir; kaynak denetlenmeden iyileşme sağlanamaz ve safra yolu tıkanıklığı varsa giderilmelidir. Buna karşın amipli apsede tedavi büyük ölçüde ilaçladır; metronidazol hızlı yanıt verir ve boşaltma yalnızca çok büyük, yırtılma riski taşıyan ya da tedaviye yanıtsız olgularda uygulanır. Bu ayrımın bilinmemesi, gereksiz girişimlere yol açar. Amipli apsede ayrıca bağırsak içindeki kistleri temizleyen bir ilaç eklenmelidir; bu adım atlandığında yineleme kaçınılmazdır. En korkulan komplikasyon, apsenin perikart boşluğuna açılmasıdır; sol lob yerleşimli apselerde bu risk özellikle yüksektir.
Eş anlamlılar
- Hepatik apse
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.