Kontrendikasyon

Kontrendikasyon (İng. contraindication), bir tedavi ya da girişimin belirli bir durumda uygulanmasını sakıncalı kılan koşuldur.

Etimoloji

Latince contra (karşı) ön eki ile endikasyon teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

Kavram, endikasyonun karşıtıdır; endikasyon uygulamanın gerekçesini, kontrendikasyon ise engelini tanımlar.

İki türü ayırt edilir ve bu ayrım klinik karar vermenin temelidir.

Mutlak kontrendikasyonda uygulama hiçbir koşulda yapılmaz; beklenen zarar, olası yarardan her durumda büyüktür.

Göreli kontrendikasyonda ise risk artmıştır, ancak yarar üstün geldiğinde uygulama yapılabilir.

Bu ayrımın karıştırılması iki yönlü zarara yol açar. Göreli bir engelin mutlak sanılması, gerekli tedavinin esirgenmesine neden olur.

Bunun tersine, mutlak bir engelin hafife alınması ağır komplikasyonlara yol açar.

Bilinen aşırı duyarlılık tepkisi, hemen her ilaç için mutlak kontrendikasyondur.

Gebelik, birçok ilaç için mutlak; bazıları için göreli bir engeldir. Bu değerlendirme, hastalığın kendisinin oluşturduğu riskle birlikte yapılır.

Nitekim gebede tedavisiz bırakılan epilepsi ya da ağır enfeksiyon, ilacın riskinden daha tehlikeli olabilir.

Bu denge, "ilaç kullanmama" seçeneğinin de bir risk taşıdığını hatırlatır; bu nokta sıklıkla göz ardı edilir.

Pıhtı eritici tedavide aktif kanama, geçirilmiş beyin kanaması ve kuşkulanılan aort diseksiyonu mutlak engellerdir.

Yakın zamanda geçirilmiş cerrahi ve denetimsiz hipertansiyon ise göreli engellerdir; zaman ve klinik duruma göre karar verilir.

Manyetik rezonans görüntülemede belirli metal implantlar ve bazı kalp aygıtları engel oluşturur; ancak uyumlu aygıtların yaygınlaşmasıyla bu liste daralmıştır.

Bu örnek, kontrendikasyon listelerinin sabit olmadığını, teknoloji ve kanıtlarla değiştiğini gösterir.

Eskiden mutlak kabul edilen birçok durum, günümüzde göreli hâle gelmiştir; güncel bilgiye başvurulması zorunludur.

İlaç prospektüslerindeki listeler, çoğu kez hukuki kaygılarla geniş tutulur; klinik kılavuzlarla birlikte yorumlanmalıdır.

Karar verirken alternatiflerin varlığı belirleyicidir; eşdeğer bir seçenek varsa riskli uygulamadan kaçınılır.

Uygulanmama gerekçesinin kayda geçirilmesi, hem bakımın sürekliliği hem de hukuki açıdan önemlidir.

Hastanın bilgilendirilmesi ve karara katılması, göreli engeller söz konusu olduğunda özellikle gereklidir.

Acil durumlarda bu değerlendirme hızlandırılır; ancak yaşam kurtarıcı girişimlerde göreli engeller çoğu kez aşılır.

Eş anlamlılar

• Sakınca

İlgili terimler

• Endikasyon
• Advers ilaç reaksiyonu
• Klinik kılavuz
• Bilgilendirilmiş onam
• İlaç etkileşimi