Laktuloz
Laktuloz (İng. lactulose), emilmeyen sentetik bir disakkarit olup ozmotik müshil ve hepatik ensefalopati tedavisinde kullanılan ilaçtır.
Etimoloji
Laktoz ve fruktoz sözcüklerinden türetilmiş kimyasal addır.
Klinik bağlam
Madde, ince bağırsakta bunu parçalayacak enzim bulunmadığından emilmez ve değişmeden kalın bağırsağa ulaşır.[1] Burada bağırsak bakterileri tarafından kısa zincirli yağ asitlerine parçalanır. Bu tepkime iki sonuç doğurur: ozmotik etkiyle lümene su çekilir ve dışkı yumuşar; ortam asitleşir. Her iki etki de ilacın iki ayrı endikasyonunun temelini oluşturur.
Kabızlık tedavisinde ozmotik etki kullanılır; güvenlik profili yüksektir ve uzun süreli kullanıma uygundur. Gebelikte ve çocuklarda güvenle kullanılabilir. Etkisinin ortaya çıkması bir ile iki gün alır; bu gecikmenin hastaya anlatılmaması, ilacın etkisiz sanılarak bırakılmasının başlıca nedenidir. Gaz, şişkinlik ve kramp sık görülen yan etkilerdir ve doz kademeli artırıldığında azalır.
Hepatik ensefalopatideki kullanımı, asitleştirme etkisine dayanır ve daha ayrıntılı bir düzeneğe sahiptir. Kalın bağırsakta asitleşen ortam, amonyağı emilemeyen amonyum iyonuna dönüştürür; ayrıca amonyak üreten bakterilerin baskılanmasını sağlar ve bağırsak geçiş süresini kısaltarak toksik maddelerin atılmasını hızlandırır. Bu endikasyonda doz, günde iki ile üç yumuşak dışkılama sağlayacak biçimde ayarlanır; bu hedef, tedavinin izleminde temel ölçüttür. Bilinci kapalı hastada lavman biçiminde uygulanabilir.
Klinik uygulamada bilinmesi gereken noktalar vardır. Aşırı kullanım ishale, sıvı kaybına ve elektrolit bozukluklarına yol açar; bu durum ensefalopatiyi tetikleyerek tedavinin amacının tersine dönmesine neden olur. Bağırsak tıkanıklığı kuşkusunda kullanılmaz. Kolonoskopi öncesinde ve elektrokoter kullanılacak girişimlerde, bakteriyel parçalanma sonucu oluşan hidrojen ve metan gazlarının patlama riski nedeniyle dikkat gerekir. Ayrıca galaktoz içerdiğinden galaktozemi bulunan hastalarda sakıncalıdır ve diyabetlilerde kan şekeri üzerindeki etkisi göz önünde tutulmalıdır.
Eş anlamlılar
- Ozmotik müshil
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.