Nabız

Nabız (İng. pulse; Lat. pulsus), kalbin her atımında atardamarlarda oluşan genişlemenin elle hissedilmesidir.

Etimoloji

Arapça kökenli "nabz" sözcüğünden gelir; Latince karşılığı pulsustur.

Değerlendirmede hız, ritim, genlik, biçim ve simetri incelenir.^[1]

Bu beş özellik, ölçüm gerektirmeyen ancak yüksek tanısal değer taşıyan bilgiler sunar.

Nabız hızı, kalp hızıyla her zaman aynı değildir; bu ayrım önemlidir.

Atriyal fibrilasyonda ve erken atımlarda, bazı kasılmalar çevreye yeterli akım gönderemez.

Bu durumda çevrede sayılan nabız, kalpten dinlenen hızdan daha düşük bulunur.

Aradaki farka nabız açığı denir ve ritim bozukluğunun göstergesidir.

Bu nedenle yalnızca bilekten sayım yapılması yanıltıcıdır.

Nabız biçimi, kapak hastalıklarında tanısal ipuçları verir.

Aort darlığında nabız geç yükselir ve zayıftır; bu bulgu ağırlığı gösterir.

Aort yetersizliğinde ise hızla yükselip hızla düşen sıçrayıcı nabız görülür.

Bu iki karşıt bulgu, muayenenin klasik örneklerindendir.

Paradoksal nabız, soluk alma sırasında sistolik basıncın belirgin biçimde düşmesidir.

Bu bulgu perikart tamponadı, ağır astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığında görülür.

Tamponadda bu bulgu, klasik üçlüden daha duyarlıdır ve aranmalıdır.

Nabız simetrisi, damar hastalıklarının değerlendirilmesinde belirleyicidir.

İki kol arasında belirgin fark, aort diseksiyonu ve damar darlıklarını düşündürür.

Bu nedenle ilk değerlendirmede her iki koldan ölçüm yapılmalıdır.

Alt uzuv nabızlarının değerlendirilmesi, periferik arter hastalığının tanısında temeldir.

Ayak nabızlarının alınamaması, damar hastalığını düşündürür ve ileri inceleme gerektirir.

Ayak bileği-kol basınç indeksi ölçümü, bu değerlendirmeyi nesnel hâle getirir.

Bu ölçüm, bacak yarası bulunan hastada sıkı bandaj uygulanmadan önce zorunludur.

Bu adımın atlanması, atardamar hastalığı olan hastada doku kaybına yol açar.

Kritik bir tuzak, kompartman sendromunda nabzın korunmuş olmasıdır.

Bu tabloda nabız geç dönemde kaybolur; alınabilmesi tanıyı dışlamaz.

Aynı biçimde uzuv iskemisinde de erken dönemde nabız alınabilir.

Bu nedenle karar, tek başına nabza değil klinik tabloya dayandırılmalıdır.

Yavaş nabız, iletim bozukluğu ve ilaç etkisini düşündürür.