Ogilvie sendromu
Ogilvie sendromu (İng. Ogilvie's syndrome), mekanik bir engel bulunmaksızın kolonun ileri derecede genişlemesiyle seyreden akut yalancı tıkanıklık tablosudur.
Etimoloji
Adını, tabloyu 1948 yılında tanımlayan İngiliz cerrah Sir William Heneage Ogilvie'den alır.
Klinik bağlam
Temel bozukluk, kolonun otonom uyarı dengesinin bozulmasıdır; sempatik etkinliğin artması ve parasempatik uyarının azalması, kolon düz kasının işlevsiz kalmasına yol açar. Sonuçta lümende gaz ve sıvı birikir, çap ilerleyici biçimde artar. Mekanik bir engel bulunmaması, tabloyu bağırsak tıkanıklığından ayıran temel özelliktir.[1]
Neredeyse her zaman başka bir ciddi durumun zemininde gelişir. Başlıca tetikleyiciler büyük cerrahi girişimler — özellikle ortopedik, kardiyak ve pelvik —, travma, ağır enfeksiyonlar ve sepsis, omurga yaralanmaları, nörolojik hastalıklar, kalp yetersizliği ve miyokard infarktüsü, elektrolit bozuklukları — hipokalemi, hipomagnezemi, hipokalsemi —, hipotiroidi, böbrek yetmezliği, doğum sonrası dönem ve ilaçlardır. Sorumlu ilaçların başında opioidler gelir; antikolinerjikler, kalsiyum kanal blokerleri, trisiklik antidepresanlar ve fenotiyazinler de katkıda bulunur.
Klinik tabloda karında ilerleyici şişkinlik öndedir; ağrı çoğunlukla künt ve orta şiddettedir. Bulantı, kusma ve dışkılamanın azalması görülebilir; ancak hastaların bir bölümünde gaz ve gaita çıkışı sürebilir — bu, mekanik tıkanıklıktan ayırmada yardımcıdır. Muayenede karın gergin ve timpaniktir, bağırsak sesleri değişkendir. Ateş, lokalize hassasiyet, defans, taşikardi ve lökositoz, iskemi ya da perforasyon gelişimini düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir.
Tanıda ayakta direkt karın grafisi kolonda belirgin genişlemeyi gösterir; ölçüm çoğunlukla çekumdan yapılır, çünkü Laplace yasası gereği en geniş çaplı segment en yüksek duvar gerilimine sahiptir ve perforasyon riski buradadır. Kontrastlı bilgisayarlı tomografi, mekanik tıkanıklığı dışlamak ve iskemi ile perforasyonu değerlendirmek için yapılmalıdır; suda çözünen kontrastla yapılan lavman da geçiş noktasının bulunmadığını gösterir. Toksik megakolon ayırıcı tanıda yer alır; burada altta yatan kolit vardır ve sistemik toksisite belirgindir.
Yönetim basamaklıdır. İlk aşama destekleyici tedavidir: ağızdan alımın kesilmesi, nazogastrik dekompresyon, sıvı ve elektrolit dengesinin düzeltilmesi, sorumlu ilaçların — özellikle opioid ve antikolinerjiklerin — kesilmesi, hastanın sık pozisyon değiştirmesi ve rektal tüp uygulanması. Altta yatan tetikleyici tedavi edilir. Hastaların önemli bir bölümü bu önlemlerle düzelir; seri karın grafileriyle çap izlenir.
Yanıt alınamayan ve çap belirlenen eşiği aşan olgularda farmakolojik tedavi uygulanır. Neostigmin, kolinerjik etkiyle kolon motilitesini uyarır ve çoğu hastada hızlı dekompresyon sağlar; ancak bradikardi, asistoli ve bronkospazm riski taşıdığından kardiyak izlem altında, atropin hazır bulundurularak verilmelidir. Bradikardi, aktif bronkospazm, mekanik tıkanıklık kuşkusu ve ileri böbrek yetmezliği kullanımını sınırlar. Yanıt alınamayan olgularda kolonoskopik dekompresyon uygulanır; işlem sırasında aşırı hava verilmesinden kaçınılmalıdır.
Perforasyon, iskemi ve peritonit gelişen hastalarda cerrahi gerekir; bu grupta ölüm oranı belirgin biçimde yüksektir. Cerrahi seçenekler çekostomi ve rezeksiyondur.
Tedavideki en önemli klinik tuzak, tablonun basit ileus sanılarak izlemin gevşetilmesi ve çap artışının fark edilmemesidir. İkincisi, mekanik tıkanıklık dışlanmadan motilite artırıcı ajan verilmesidir; bu durumda perforasyon riski artar.
Eş anlamlılar
- Akut kolonik yalancı tıkanıklık
- Kolonik psödoobstrüksiyon
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.