Otopsi
Otopsi (İng. autopsy; Yun. autopsia kendi gözüyle görme), ölüm nedeninin ve hastalık süreçlerinin belirlenmesi amacıyla yapılan ölüm sonrası inceleme işlemidir.
Etimoloji
Yunanca autos (kendi) ve opsis (görme) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
İki temel türü vardır ve amaçları farklıdır; bu ayrım hukuki ve tıbbi açıdan belirleyicidir.[1]
Adli otopsi, şüpheli, ani ve travmatik ölümlerde yargı kararıyla yapılır; yakınların onayı gerekmez.
Tıbbi otopsi ise tanının doğrulanması ve tedavi sürecinin değerlendirilmesi amacıyla, ailenin onayıyla gerçekleştirilir.
İnceleme dış muayene, boşlukların açılması, organların incelenmesi ve doku örneklerinin mikroskobik değerlendirilmesini kapsar.
Gerektiğinde toksikoloji, mikrobiyoloji ve genetik incelemeler eklenir.
İşlemin en önemli katkısı, klinik tanı ile gerçek bulgular arasındaki farkı ortaya koymasıdır.
Çok sayıda çalışma, ileri görüntüleme yöntemlerine karşın önemli oranda tanı uyumsuzluğu bulunduğunu göstermiştir.
Bu uyumsuzlukların bir bölümü, doğru tanı konsaydı sonucu değiştirebilecek nitelikte olan tanılardır.
Bu bulgu, teknolojinin gelişmesinin otopsiyi gereksiz kılmadığını ortaya koyar; bu yaygın varsayım yanlıştır.
En sık atlanan tanılar arasında pulmoner emboli, enfeksiyonlar, miyokard enfarktüsü ve kanserler yer alır.
Buna karşın otopsi oranları dünya genelinde belirgin biçimde azalmıştır.
Bu azalmanın nedenleri arasında görüntülemeye duyulan aşırı güven, hukuki kaygılar, kültürel etkenler ve isteme konusundaki çekingenlik sayılır.
Bu eğilim, tıp eğitimi ve kalite denetimi açısından önemli bir kayıptır.
Otopsi, kalıtsal hastalıkların ortaya çıkarılmasında da değerlidir; genç yaşta ani ölümlerde aileye yönelik tarama gerekliliğini belirler.
Ani kalp ölümlerinde saptanan kalıtsal ritim bozuklukları ve kardiyomiyopatiler buna örnektir.
Bu nedenle genç ölümlerinde moleküler inceleme, "moleküler otopsi" olarak adlandırılan bir alan oluşturmuştur.
Bulaşıcı hastalık salgınlarında, etkenin ve hastalık düzeneğinin anlaşılmasında belirleyici bilgi sağlar.
Ancak bu durumlarda çalışanların korunması için ek önlemler gerekir.
Girişimsel olmayan yöntemler, özellikle ölüm sonrası tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme, dinsel ve kültürel çekincelerin bulunduğu durumlarda seçenek oluşturur.
Bu yöntemler travma ve kanamaların gösterilmesinde başarılıdır; ancak doku düzeyindeki incelemenin yerini tümüyle alamaz.
Sonuçların aileye anlaşılır biçimde açıklanması, yas sürecine katkı sağlar.
Eş anlamlılar
- Ölüm sonrası inceleme
- Nekropsi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kumar V ve ark., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10. baskı, 2020.