Polip
Polip (İng. polyp; Yun. polypous, çok ayaklı), mukoza yüzeyinden lümene doğru uzanan doku çıkıntısıdır.
Etimoloji
Yunanca polypous (çok ayaklı) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Polipler saplı ya da sapsız olabilir; bu ayrım, çıkarma yöntemini ve kanser riskini etkiler.[1]
En önemli klinik bağlam kalın bağırsaktır. Kolon polipleri neoplastik ve neoplastik olmayan biçimde ayrılır.
Adenomatöz polipler ve serrated lezyonlar, kolorektal kanserin öncüsüdür. Hiperplastik polipler ve iltihabi polipler ise genellikle kanserleşme riski taşımaz.
Adenom-karsinom sürecinin yıllar aldığı bilinmektedir. Bu yavaş geçiş, kolonoskopik taramanın neden bu denli etkili olduğunu açıklar: polip saptanıp çıkarıldığında kanser önlenmiş olur.
Bu özellik, tarama yöntemleri arasında kolonoskopiyi ayrıcalıklı kılar; yalnızca erken tanı sağlamaz, hastalığı önler.
Kanser riskini artıran özellikler tanımlanmıştır: büyük boyut, çok sayıda polip, villöz yapı ve ileri displazi. Bu özellikler, sonraki kolonoskopi aralığını belirler.
Poliplerin tümüyle çıkarılması ve patolojik incelemeye gönderilmesi zorunludur; parçalı çıkarımda yineleme riski artar ve daha erken izlem gerekir.
İzlem aralıklarının belirlenmesi ve hastaya iletilmesi, tarama programının en sık aksayan basamağıdır.
Kalıtsal sendromlar ayrı bir öneme sahiptir. Ailesel adenomatöz polipoziste çok sayıda polip gelişir ve tedavi edilmezse kanser kaçınılmazdır; Lynch sendromunda ise polip sayısı az olmasına karşın kanser riski yüksektir ve genç yaşta ortaya çıkar.
Bu nedenle genç yaşta polip ya da kanser saptanması, güçlü aile öyküsü ve çok sayıda polip varlığında genetik değerlendirme gerekir.
Mide poliplerinin çoğu iyi huyludur; ancak uzun süreli proton pompası inhibitörü kullanımıyla ilişkili fundik gland polipleri ve adenomatöz polipler ayrı değerlendirilir.
Safra kesesi poliplerinde boyut belirleyicidir; belirli bir boyutun üzerindekiler kanser riski nedeniyle cerrahi gerektirir.
Nazal polipler ise farklı bir süreçtir; iltihabi kökenlidir ve kanser öncüsü değildir. Ancak tek taraflı burun kitlesi, tümör açısından değerlendirilmelidir.
Rahim ve rahim ağzı polipleri, kanama nedeni olabilir; menopoz sonrası kanamada ileri değerlendirme gerekir.
Ses teli polipleri, ses kötüye kullanımıyla ilişkilidir ve ses kısıklığı yapar.
Polip saptanan hastada, altta yatan kanser riski ve izlem planı açıkça belirlenmelidir.
Eş anlamlılar
- Polipoid lezyon
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.