Sindirim sistemi kanaması

Sindirim sistemi kanaması (İng. gastrointestinal bleeding), sindirim kanalının herhangi bir bölümünden gelişen kanamadır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Kanamalar, Treitz bağına göre üst ve alt olmak üzere ikiye ayrılır; bu anatomik sınır, tanısal yaklaşımı belirler.^[1]

Üst kanamalarda kanlı kusma ve siyah, katran kıvamında dışkı görülür.

Siyah dışkı, kanın sindirim enzimleriyle işlenmesinden kaynaklanır; bu nedenle kaynağın yukarıda olduğunu gösterir.

Alt kanamalarda ise dışkıda taze kan bulunur.

Ancak bu kural mutlak değildir; hızlı ve bol üst kanamada taze kan görülebilir.

Bu tuzak önemlidir: dolaşımı bozuk hastada taze kan görülmesi, üst kanamayı dışlamaz ve öncelikle endoskopi gerektirir.

Üst kanamanın en sık nedenleri mide ülseri, erozif gastrit, yemek borusu varisleri ve mukoza yırtığıdır.

Varis kanaması ayrı bir gruptur; ölüm oranı yüksektir ve farklı tedavi gerektirir.

Bu nedenle siroz öyküsü olan hastada, kanıtlanana kadar varis kanaması varsayılır.

Bu hastalarda damar büzücü ilaç ve koruyucu antibiyotik, endoskopiden önce başlatılır.

Antibiyotik uygulaması, enfeksiyon ve yeniden kanamayı azaltarak yaşam süresini uzatır; bu, sıklıkla atlanan kanıta dayalı bir uygulamadır.

Alt kanamanın en sık nedenleri divertiküler hastalık, damar yapı bozuklukları, hemoroit, iltihaplı bağırsak hastalıkları ve tümörlerdir.

İleri yaşta ağrısız ve bol kanama, divertiküler kaynağı düşündürür.

Değerlendirmede önceliğin kaynak arayışı değil, dolaşımın desteklenmesi olduğu unutulmamalıdır.

İlk hemoglobin değeri yanıltıcıdır; akut kanamada henüz seyrelme gerçekleşmemiştir.

Bu nedenle normal hemoglobin, ağır kanamayı dışlamaz; bu, en sık yapılan değerlendirme hatasıdır.

Üre değerinin kreatinine göre orantısız yükselmesi, üst kanamayı düşündüren yararlı bir bulgudur.

Transfüzyon kararında kısıtlı yaklaşım benimsenmiştir; gereğinden yüksek hedefler sonucu kötüleştirmektedir.

Bu değişiklik, özellikle varis kanamasında portal basıncı artırmamak açısından önemlidir.

Endoskopi, hem tanı hem tedavi aracıdır; zamanlaması hastanın durumuna göre belirlenir.

Kanama denetlenemezse girişimsel radyoloji ve cerrahi devreye girer.

Proton pompası engelleyicileri, ülser kaynaklı kanamada yeniden kanamayı azaltır.

Antikoagülan ve antiagregan kullanan hastada ilaç yönetimi, kanama ve tromboz riskleri tartılarak yapılır.

Bu ilaçların gereksiz ve uzun süreli kesilmesi, ciddi damar olaylarına yol açabilir.

↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.