Solunum alkalozu
Solunum alkalozu (İng. respiratory alkalosis), aşırı solunum nedeniyle kandaki karbondioksitin azalması ve pH'nin yükselmesidir.
Etimoloji
Arapça kökenli al-qali sözcüğünden türeyen alkali terimi ile solunum sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Karbondioksit, kanda asit olarak davranır; solunumla atılmasının artması pH'yi yükseltir.[1] Böbrekler bu duruma bikarbonat atılımını artırarak yanıt verir; ancak bu telafi günler alır. Bu nedenle akut ve kronik biçimler kan gazında ayırt edilebilir: akut tabloda bikarbonat henüz normale yakınken, kronik tabloda belirgin biçimde düşmüştür. Bu ayrım, tablonun süresini gösterir ve tanısal yönlendirme sağlar.
Klinik bulgular büyük ölçüde iki düzenekten kaynaklanır. Alkaloz, albüminin kalsiyumu daha güçlü bağlamasına yol açar; serbest kalsiyum düşer ve ellerde, ayaklarda, ağız çevresinde uyuşma ile kasılma ortaya çıkar. İkinci düzenek, beyin damarlarının büzülmesidir; baş dönmesi, görme bulanıklığı ve bayılma hissi bu nedenle görülür. Bu damar büzücü etki, kafa içi basınç artışında geçici bir kurtarma önlemi olarak kullanılabilir; ancak beyin kanlanmasını azalttığından süreklileştirilmez ve önleyici uygulaması terk edilmiştir.
Nedenlerin ayırt edilmesi, alanın en kritik noktasıdır. Kaygı ve panik bozukluğu sık nedenlerdir, ancak bu tanı dışlama yoluyla konur. Pulmoner emboli, genç hastada açıklanamayan hızlı solunum ve düşük karbondioksitin en önemli nedenidir ve atlanmamalıdır. Ağrı, ateş, anemi, gebelik, karaciğer yetmezliği, sepsis ve merkezi sinir sistemi hastalıkları da tabloya yol açar. Salisilat zehirlenmesi özel bir yer tutar; solunum merkezini doğrudan uyararak hem alkaloz hem metabolik asidoz oluşturur ve bu karma tablo tanısaldır.
En tehlikeli tuzak, hızlı solunumun her zaman kaygıya bağlanmasıdır. Metabolik asidozu olan hastada hızlı ve derin solunum, sorunun kendisi değil koruyucu bir yanıttır; bu solunumun sakinleştirilmeye çalışılması ölümcül olur. Bu nedenle kâğıt torbaya soluma uygulaması artık önerilmez ve altta yatan hipoksi ya da emboli varlığında zararlıdır. Mekanik ventilasyon uygulanan hastada aşırı havalandırma da aynı tabloyu yaratır; kalıcı alkaloz ve kalp debisinde düşmeye yol açtığından ayarların gözden geçirilmesi gerekir.
Eş anlamlılar
- Respiratuar alkaloz
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.