Trigliserit

Trigliserit (İng. triglyceride), bir gliserol molekülüne üç yağ asidinin bağlanmasıyla oluşan, vücudun başlıca enerji depolama biçimidir.

Etimoloji

Yunanca tri (üç) ön eki ile gliserit sözcüğünün birleşimidir.

Besinlerle alınan yağların büyük bölümü bu biçimdedir; bağırsaktan emilerek şilomikronlarla taşınır.^[1]

Karaciğer de fazla karbonhidrat ve alkolden üretim yapar; bu ürünler çok düşük yoğunluklu lipoproteinlerle taşınır.

Bu üretim yolu, yüksekliğin neden beslenme ve alkolle bu denli ilişkili olduğunu açıklar.

Ölçüm, klasik olarak açlık durumunda yapılırdı; günümüzde tokluk ölçümü de kabul edilmektedir.

Ancak çok yüksek değerlerin değerlendirilmesinde açlık ölçümü tercih edilir.

Yüksekliğin klinik anlamı, düzeye göre belirgin biçimde değişir; bu ayrım tedavi kararını belirler.

Orta düzeydeki yükseklikler, kalp-damar riskiyle ilişkilidir ve metabolik sendromun bileşenidir.

Bu düzeyde birincil hedef yaşam biçimi değişikliği ve LDL kolesterolün düşürülmesidir.

Çok yüksek değerlerde ise sorun damar hastalığı değil, akut pankreatit riskidir.

Bu ayrım, alanın en önemli klinik kavramıdır; iki durumun aciliyeti farklıdır.

Nitekim ağır yükseklikte pankreatit gelişebilir ve bu tablo ölümcül seyredebilir.

İlginç bir tuzak, bu hastalarda amilaz düzeyinin yalancı olarak normal bulunabilmesidir; ölçüm engellenir.

Bu nedenle klinik kuşku varken normal amilaz, pankreatiti dışlamaz; lipaz ve görüntüleme kullanılmalıdır.

Ayrıca çok yüksek düzeyler, sodyum ölçümünde yalancı düşüklüğe yol açar.

Kan örneğinin sütümsü görünümde olması, tanıya yönlendiren gözle görülür bir bulgudur.

Yüksekliğin nedenleri birincil ve ikincil olarak ayrılır; ikincil nedenler daha sıktır ve düzeltilebilir.

Bu nedenler arasında denetimsiz diyabet, alkol kullanımı, obezite, hipotiroidi, böbrek hastalığı ve gebelik bulunur.

İlaçlar da önemli bir nedendir; kortikosteroidler, östrojen, tiyazidler, beta blokerler ve bazı antipsikotikler düzeyi yükseltir.

Bu nedenle tedaviye başlamadan önce ikincil nedenler araştırılmalıdır; bu adımın atlanması sık bir hatadır.

Tedavide beslenme düzenlemesi, alkolün kesilmesi ve kilo kaybı temeldir.

Çok yüksek düzeylerde fibratlar ilk seçenektir; omega-3 yağ asitleri de kullanılır.

Statinlerin bu düzeyde etkisi sınırlıdır; bu ayrım ilaç seçimini belirler.

Düşük değerler ise beslenme yetersizliği ve emilim bozukluğunu düşündürür.