Yoğun bakım kazanılmış güçsüzlüğü
Yoğun bakım kazanılmış güçsüzlüğü (İng. intensive care unit-acquired weakness), kritik hastalık sırasında gelişen ve başka bir nedenle açıklanamayan yaygın kas güçsüzlüğüdür. Hem sinir hem kas bileşeni taşıyabilir.
Etimoloji
Adlandırma, güçsüzlüğün yoğun bakım sürecinde "kazanıldığını" — yani hastaneye yatış nedeninden bağımsız olarak geliştiğini — belirtir.
Klinik bağlam
Tablo üç biçimde sınıflandırılır: kritik hastalık polinöropatisi, kritik hastalık miyopatisi ve ikisinin birlikte bulunduğu karışık biçim. Miyopatik bileşende, kalın filament proteinlerinin — özellikle miyozinin — seçici kaybı gösterilmiştir; bu bulgu, tablonun yalnızca kullanmama atrofisiyle açıklanamayacağını, ayrı bir patolojik süreç bulunduğunu ortaya koyar. Nöropatik bileşen ise ağırlıklı olarak aksonaldir ve uzunluğa bağımlı dağılım gösterir.[1]
Risk etkenleri arasında sepsis ve çoklu organ yetmezliği, uzamış mekanik ventilasyon, hareketsizlik, hiperglisemi, uzun süreli kortikosteroid ve nöromüsküler bloker kullanımı, malnütrisyon ve önceden var olan kırılganlık sayılır. Bunların birçoğu değiştirilebilir olduğundan, tablo büyük ölçüde önlenebilir kabul edilir.
Klinik tablo, simetrik ve ağırlıklı olarak proksimal güçsüzlükle ortaya çıkar; yüz kasları görece korunur ve duyusal yakınmalar silik olabilir. Ancak asıl fark edilme biçimi çoğu zaman farklıdır: hasta uyandıkça ventilatörden ayırma süreci beklenmedik biçimde uzar. Solunum kaslarının ve diyaframın etkilenmesi, bu güçlüğün gözden kaçan nedenidir.
Tanı klinik temellidir; yatak başında el kavrama gücü ve standart kas gücü değerlendirmesi kullanılır. Bunun ön koşulu, hastanın uyanık ve iş birliği kurabiliyor olmasıdır — bu nedenle hafif sedasyon hedefleri yalnızca tedavi değil tanı açısından da önemlidir. Sinir iletim çalışması ve elektromiyografi, nöropatik ile miyopatik bileşeni ayırmaya katkı sağlar; ancak ödem ve teknik güçlükler yorumlamayı zorlaştırır. Kas biyopsisi, alışılmadık seyirli ve tedavi edilebilir bir neden düşünülen olgulara ayrılır.
Ayırıcı tanıda Guillain-Barré sendromu, myastenia gravis, rezidüel nöromüsküler blok, omurilik patolojileri, elektrolit bozuklukları ve ilaç etkileri gözden geçirilmelidir. Asimetri, duyu düzeyi ya da kraniyal sinir tutulumu bulunması, tanının yeniden değerlendirilmesini gerektirir.
Önleme, tedaviden çok daha etkilidir ve kanıta dayalı bileşenleri tanımlıdır: gereksiz sedasyondan kaçınma, günlük sedasyon kesintisi, nöromüsküler blokajın gerçekten gerekli olduğu durumlarla sınırlandırılması ve olabildiğince kısa tutulması, glisemik denetim, enfeksiyonun erken tedavisi, uygun beslenme desteği ve — en önemlisi — erken mobilizasyon. Bu bileşenleri birleştiren ABCDEF demeti, yoğun bakım pratiğinin yerleşik çerçevesidir ve bileşenlerin birlikte uygulanmasının tek tek uygulanmalarından daha etkili olduğu gösterilmiştir.[2]
Yerleşmiş tablonun özgül bir tedavisi yoktur; yönetim rehabilitasyon, beslenme desteği, eklem hareket açıklığının korunması ve komplikasyonların önlenmesine dayanır. İyileşme aylar sürebilir; hastaların bir bölümünde yıllar sonra bile işlev tam olarak geri kazanılmaz.
Uzun dönemde tablo, yoğun bakım sonrası sendromun en belirgin fiziksel bileşenini oluşturur; taburculuk sonrası bağımsızlık, işe dönüş ve yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Bu nedenle yoğun bakım başarısının yalnızca sağkalımla değil işlevsel sonuçla ölçülmesi gerektiği görüşü güç kazanmıştır.
Klinik tuzakların başında, ventilatörden ayrılamayan hastada solunum ve kalp nedenlerine odaklanılıp kas güçsüzlüğünün araştırılmaması gelir. Bir diğeri, güçsüzlüğün "yatmaya bağlı" sayılarak kaçınılmaz kabul edilmesi ve önleyici girişimlerin ihmal edilmesidir.
Eş anlamlılar
- ICU-AW
- Kritik hastalık polinöropatisi / miyopatisi