Hipoksemi
Hipoksemi (İng. hypoxemia; Yun. hypo "altında, az" + Lat. oxygenium "oksijen" + Yun. haima "kan"), arteriyel kanda oksijen düzeyinin normalin altına inmesidir; pratikte arteriyel oksijen parsiyel basıncının (PaO₂) 80 mmHg'nin altına düşmesi olarak tanımlanır ve doku düzeyindeki oksijen yetersizliğini ifade eden hipoksiden kavramsal olarak ayrılır.
Etimoloji
Yunanca hypo (altında, az) öneki, Yunanca oxys "keskin" ve genēs "üreten" sözcüklerinden türetilen oxygenium (oksijen) ile kanda bulunmayı ifade eden Yunanca haima (kan) kökenli "-emi" ekinden oluşur.
Klinik bağlam
Hipokseminin beş klasik mekanizması vardır ve ayrımları alveoler-arteriyel (A-a) oksijen gradyanı ile oksijen yanıtına dayanır: alveoler hipoventilasyon (opioid aşırı dozu, nöromüsküler yetmezlik; A-a gradyanı normal, hiperkapni eşlik eder), ventilasyon-perfüzyon uyumsuzluğu (en sık mekanizma; KOAH, astım, pnömoni, pulmoner emboli; oksijene iyi yanıt verir), sağ-sol şant (intrakardiyak şantlar, akut solunum sıkıntısı sendromu, atelektazi; yüksek oksijene dirençli hipoksemi tipiktir), difüzyon bozukluğu (interstisyel akciğer hastalıkları; özellikle eforla belirginleşir) ve solunan oksijenin düşüklüğü (yüksek irtifa).[1] Klinik değerlendirmede nabız oksimetresi sürekli ve invazif olmayan izlem sağlar; SpO₂ %90, yaklaşık PaO₂ 60 mmHg'ye karşılık gelir ve oksihemoglobin disosiyasyon eğrisinin dik bölümünün başlangıcını işaretlediğinden klinik olarak kritik eşiktir; kesin ölçüm ve mekanizma analizi arter kan gazı gerektirir. PaO₂/FiO₂ oranı, verilen oksijenden bağımsız karşılaştırma sağlar ve akut solunum sıkıntısı sendromunun tanım ve ağırlık ölçütüdür.[2] Belirtiler dispne, takipne, taşikardi, siyanoz ve ilerleyen olgularda konfüzyon ile bilinç değişikliğidir; kronik hipoksemi polisitemi, pulmoner hipertansiyon ve kor pulmonaleye yol açar. Tedavi mekanizmaya ve ağırlığa göre kademelendirilir: konvansiyonel oksijen tedavisi, yüksek akışlı nazal oksijen, noninvazif ventilasyon ve mekanik ventilasyon; dirençli olgularda pron pozisyon ve ekstrakorporeal membran oksijenasyonu uygulanır. Oksijen hedefi de tedavinin parçasıdır: hiperoksinin zararları nedeniyle akut hastada SpO₂ %94–98, hiperkapni riski taşıyan kronik solunum hastalarında %88–92 aralığı önerilir.[3]
Eş anlamlılar
- Arteriyel hipoksemi
- Düşük kan oksijeni
İlgili terimler
- Hipoksi
- Arter kan gazı
- Nabız oksimetresi
- Akut solunum sıkıntısı sendromu
- Yüksek akışlı nazal oksijen
- Siyanoz
Kaynaklar
- ↑ Hall JE, Hall ME, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14. baskı, Elsevier, 2021.
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
- ↑ O'Driscoll BR, Howard LS, Earis J, Mak V, BTS guideline for oxygen use in adults in healthcare and emergency settings, Thorax, 2017.