Noninvazif ventilasyon
Noninvazif ventilasyon (İng. noninvasive ventilation, NIV; Lat. non "değil" + invadere "içine girmek"), endotrakeal entübasyon ya da trakeostomi gibi yapay bir havayolu kullanılmaksızın, yüz veya burun maskesi, tam yüz maskesi ya da helmet gibi bir arayüz aracılığıyla pozitif basınçlı solunum desteğinin uygulanmasıdır; sürekli pozitif havayolu basıncı (CPAP) ve iki düzeyli pozitif havayolu basıncı (BiPAP) başlıca biçimleridir.
Etimoloji
Latince olumsuzluk bildiren non ile in "içine" ve vadere "gitmek" fiillerinden oluşan invadere (içine girmek; tıpta vücut bütünlüğünü bozan girişimi ifade eder) ve ventilare "havalandırmak" fiilinden türeyen ventilasyon sözcüklerinden oluşur.
Klinik bağlam
Yöntem iki temel basınç stratejisine dayanır: CPAP tüm solunum döngüsü boyunca sabit pozitif basınç uygulayarak alveolleri açık tutar ve fonksiyonel rezidüel kapasiteyi artırır ancak inspirasyona aktif destek vermez; iki düzeyli modda ise inspiratuvar basınç desteği solunum işini azaltır ve tidal hacmi artırırken ekspiratuvar basınç alveoler açıklığı korur, ikisi arasındaki fark etkin ventilasyon desteğini belirler. En güçlü kanıta sahip iki endikasyon, akut hiperkapnik solunum yetmezliğiyle seyreden KOAH alevlenmesi (pH <7,35; entübasyon gereksinimini ve mortaliteyi azaltır) ve akut kardiyojenik pulmoner ödemdir (CPAP ya da iki düzeyli destek; entübasyonu azaltır); diğer yerleşik kullanım alanları bağışıklığı baskılanmış hastalarda hipoksemik yetmezlik, ekstübasyon sonrası yüksek riskli hastada yeniden entübasyonun önlenmesi, göğüs duvarı deformiteleri ve nöromüsküler hastalıklardaki kronik hiperkapnik yetmezlik ile obezite hipoventilasyon sendromudur; obstrüktif uyku apnesinde CPAP evde kullanımın standart tedavisidir.[1] Buna karşılık ağır hipoksemik yetmezlikte (akut solunum sıkıntısı sendromu) yararı tartışmalıdır; yüksek tidal hacimlerle hasta kaynaklı akciğer hasarı riski taşır ve bu grupta yüksek akışlı nazal oksijen sıklıkla tercih edilir. Başarının ön koşulları uygun hasta seçimi ve yakın izlemdir: bilinç bozukluğu (hiperkapnik narkoz dışında), havayolunu koruyamama, aşırı sekresyon, kusma, hemodinamik instabilite, yüz travması ve kooperasyon kaybı başlıca kontrendikasyonlardır; uygulamanın ilk 1–2 saatinde kan gazı ve klinik yanıtın değerlendirilmesi, düzelmeyen hastada endotrakeal entübasyonun geciktirilmemesi temel ilkedir, çünkü geç entübasyon mortaliteyi artırır.[2] Başlıca sorunlar maske kaçağı ve uyumsuzluğu, cilt basısı ve nazal köprü yaraları, klostrofobi, gastrik distansiyon ve kuruluktur; arayüz seçimi (oronazal maske akut kullanımda ilk seçenek; helmet uzun uygulamalarda cilt korumasında üstün), nemlendirme ve basınçların kademeli titrasyonu toleransı artırır. COVID-19 pandemisi, CPAP ve helmet NIV kullanımını yaygınlaştırmış; aerosol kaygıları filtreli devre düzenlemeleriyle yönetilmiştir. Palyatif bakımda dispnenin hafifletilmesi amacıyla, bakım hedefleriyle uyumlu biçimde kullanımı da tanımlanmıştır.[3]
Eş anlamlılar
- NIV
- Noninvazif mekanik ventilasyon (NIMV)
- Noninvazif pozitif basınçlı ventilasyon (NIPPV)
İlgili terimler
- Mekanik ventilasyon
- Sürekli pozitif havayolu basıncı
- Yüksek akışlı nazal oksijen
- Hiperkapni
- Pulmoner ödem
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
Kaynaklar
- ↑ Rochwerg B, Brochard L, Elliott MW ve ark., Official ERS/ATS clinical practice guidelines: noninvasive ventilation for acute respiratory failure, European Respiratory Journal, 2017.
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
- ↑ Grasselli G, Calfee CS, Camporota L ve ark., ESICM guidelines on acute respiratory distress syndrome: definition, phenotyping and respiratory support strategies, Intensive Care Medicine, 2023.