Hipokalemi

Hipokalemi (İng. hypokalemia; Yun. hypo "altında, az" + Lat. kalium "potasyum" + Yun. haima "kan"), serum potasyum konsantrasyonunun 3,5 mEq/L'nin altına düşmesidir; en sık görülen elektrolit bozukluklarından biri olup ağır formlarında kas paralizisi ve ölümcül kardiyak aritmilere yol açabilir.

Etimoloji

Yunanca hypo (altında, az) öneki, Arapça al-qalyah (bitki külü) kökünden Latinceleştirilen kalium (potasyum) ve kanda bulunmayı ifade eden Yunanca haima (kan) kökenli "-emi" ekinden oluşur.

Klinik bağlam

Nedenler üç mekanizmada toplanır: kayıpların artması en sık mekanizmadır ve renal (kıvrım ile tiyazid diüretikleri en yaygın neden; hiperaldosteronizm, Cushing sendromu, renal tübüler asidozlar, hipomagnezemi, Bartter ve Gitelman sendromları, amfoterisin B) ya da gastrointestinal (kusma, ishal, laksatif kötüye kullanımı, nazogastrik drenaj; kusmada kayıp büyük ölçüde renal yolla ve metabolik alkaloz eşliğinde gerçekleşir) olabilir; hücre içine kayma (insülin tedavisi, beta-2 agonistler, alkaloz, hipokalemik periyodik paralizi, tirotoksik periyodik paralizi, yeniden beslenme sendromu) ve yetersiz alım (malnütrisyon, alkol bağımlılığı) diğer mekanizmalardır.^[1] Ayırıcı tanıda idrar potasyumu (spot idrar potasyum/kreatinin oranı) renal ve ekstrarenal kayıpları ayırır; eşlik eden asit-baz durumu ve kan basıncı etiyolojiyi daraltır (hipertansiyon + hipokalemi hiperaldosteronizmi düşündürür). Klinik bulgular kas güçsüzlüğü, kramplar, yorgunluk, kabızlık ve ileusla başlar; ağır olgularda (<2,5 mEq/L) asendan paralizi, solunum kası yetmezliği ve rabdomiyoliz gelişebilir. Kardiyak etkiler EKG'de T dalgası düzleşmesi, ST çökmesi, belirgin U dalgaları ve QT (QU) uzaması ile kendini gösterir; hipokalemi dijital toksisitesini güçlendirir, ventriküler taşikardi (torsades de pointes dahil) ve ventriküler fibrilasyon riskini artırır; miyokard iskemisi ve kalp yetmezliği zemininde aritmojenik etki belirginleşir.^[2] Tedavinin temeli potasyum replasmanı ve altta yatan nedenin düzeltilmesidir: hafif-orta olgularda oral potasyum klorür tercih edilir; ağır, semptomatik ya da oral alamayan hastada intravenöz replasman uygulanır ve periferik yoldan hız genellikle 10 mEq/sa ile sınırlanır, daha yüksek hızlar santral yol ve sürekli EKG izlemi gerektirir; glukozlu solüsyonlar insülin salınımıyla potasyumu hücre içine kaydırabileceğinden ağır olgularda taşıyıcı olarak tercih edilmez. Eşlik eden hipomagnezemi, renal potasyum kaybını sürdürerek replasmanı dirençli kılar ve birlikte düzeltilmesi zorunludur.^[3] Yoğun bakımda diüretik kullanımı, asit-baz değişimleri ve yeniden beslenme sendromu hipokaleminin başlıca bağlamlarıdır; hiperkalemi tedavisi sırasında aşırı düzeltme de iyatrojenik hipokalemiye yol açabilir.

Eş anlamlılar

Hipopotasemi
Düşük serum potasyumu

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Kardalas E, Paschou SA, Anagnostis P ve ark., Hypokalemia: a clinical update, Endocrine Connections, 2018.
↑ Gennari FJ, Hypokalemia, New England Journal of Medicine, 1998.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Kardalas E, Paschou SA, Anagnostis P ve ark., Hypokalemia: a clinical update, Endocrine Connections, 2018.

[3] Gennari FJ, Hypokalemia, New England Journal of Medicine, 1998.

[1]

[2]

[3]