Elektrokardiyografi
Elektrokardiyografi (EKG; İng. electrocardiography, ECG), kalbin elektriksel etkinliğinin vücut yüzeyine yerleştirilen elektrotlarla kaydedilmesi yöntemidir. Ritim bozuklukları, iskemi, iletim kusurları ve elektrolit bozukluklarının değerlendirilmesinde temel araçtır.
Etimoloji
Terim, Yunanca kardia (kalp) ve graphein (yazmak) sözcüklerinin "elektro-" ön ekiyle birleşiminden oluşur. Yöntemi geliştiren Willem Einthoven, 1924 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü almıştır; Almanca yazımdan gelen "EKG" kısaltması Türkçede yerleşmiştir.
Klinik bağlam
Kayıt, kalp kasında yayılan depolarizasyon ve repolarizasyon dalgalarının oluşturduğu elektriksel alanın yüzeyden ölçülmesine dayanır. Standart on iki derivasyon, kalbe farklı açılardan bakan bir dizi görüş sunar: ekstremite derivasyonları frontal düzlemi, göğüs derivasyonları yatay düzlemi tarar. Bu çok yönlü bakış, elektriksel olayın hangi bölgeden kaynaklandığının belirlenmesini sağlar. Kayıttaki P dalgası atriyum depolarizasyonunu, QRS kompleksi ventrikül depolarizasyonunu, T dalgası ise ventrikül repolarizasyonunu yansıtır; PR aralığı atriyoventriküler iletiyi, QT aralığı ventrikül repolarizasyon süresini gösterir.[1]
Klinik kullanımın en zaman duyarlı alanı akut koroner sendromdur. İlk tıbbi temastan sonra en kısa sürede çekilen kayıt, ST yükselmesinin varlığına göre tedavi yolunu belirler; yükselme varsa acil reperfüzyon gerekir. Bulgu yoksa ve kuşku sürüyorsa çekim yinelenir, arka ve sağ derivasyonlar eklenir. Bazı örüntüler ST yükselmesi olmadan da acil değerlendirme gerektirir: yaygın ST çökmesiyle birlikte aVR yükselmesi, gerçek arka duvar infarktüsü ve yeni gelişen sol dal bloğu bunların başlıcalarıdır.
Ritim değerlendirmesi ikinci ana kullanım alanıdır. QRS genişliği, düzenlilik ve P dalgası ile QRS ilişkisi üzerinden sistematik bir yaklaşım izlenir. Dar QRS'li düzenli taşikardilerde supraventriküler taşikardi ve dakikada 150 dolayında sabit hızla seyreden atriyal flutter; düzensiz olanlarda atriyal fibrilasyon düşünülür. Geniş QRS'li taşikardiler, aksi gösterilene dek ventriküler kökenli kabul edilir. Bradiaritmilerde P-QRS ilişkisinin incelenmesi, atriyoventriküler blok derecesini belirler.
Yöntem, kalp dışı bilgiler de sunar. Hiperkalemide sivri T dalgaları, PR uzaması, P dalgasının silinmesi ve QRS genişlemesi sırasıyla ortaya çıkar; ilerlemiş olgularda sinüzoidal örüntü ölümcül aritminin habercisidir. Hipokalemide U dalgaları belirginleşir ve QT uzar. Kalsiyum bozuklukları QT süresini değiştirir. Pulmoner embolide sağ kalp yüklenmesi bulguları, hipotermide Osborn dalgası, kalıtsal sendromlarda ise Brugada ve uzun QT örüntüleri görülebilir. QT değerlendirmesi, torsades de pointes riskini öngörmede ve ilaç seçiminde belirleyicidir.
Yöntemin sınırlılıkları iyi bilinmelidir. Normal bir kayıt, kalp hastalığını ve hatta akut iskemiyi dışlamaz; ilk saatlerde çekilen kayıt normal bulunabilir ve bu nedenle yinelenmelidir. Tersine, birçok bulgu özgül değildir ve yalancı pozitif sonuçlara yol açar. Yerleşik ölçüm hataları da yaygındır: elektrotların yanlış yerleştirilmesi — özellikle kol elektrotlarının değiştirilmesi — infarktüs taklit eden görünümler yaratır; kas titremesi, hareket ve elektriksel parazit yorumlamayı bozar. Otomatik cihaz yorumları destekleyicidir ancak hekim değerlendirmesinin yerini almaz.[2]
Sürekli ritim izlemi, yoğun bakım ve ameliyathanede standarttır; ayrıca ayaktan izlemde Holter ve olay kaydediciler, implante edilebilir kayıt cihazları ile giyilebilir teknolojiler kullanılır. Bu son grup, kriptojenik inme sonrası gizli atriyal fibrilasyonun yakalanmasında belirgin katkı sağlamıştır.
Klinik tuzakların başında, tek bir kaydın tek başına karar aracı yapılması gelir; önceki kayıtlarla karşılaştırma ve seri çekimler çok daha bilgi vericidir. Bir diğeri, sol dal bloğu ya da kalp pili ritmi bulunan hastalarda iskemi değerlendirmesinin güçleştiğinin göz ardı edilmesidir.
Eş anlamlılar
- EKG
- ECG
- Elektrokardiyogram