Eklampsi
Eklampsi (İng. eclampsia; Yun. eklampsis, ani parlama), preeklampsi zemininde ortaya çıkan ve başka nedenle açıklanamayan nöbettir.
Etimoloji
Yunanca eklampsis (ani parlama) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tablo, gebeliğin ikinci yarısında, doğum sırasında ya da doğumdan sonra ortaya çıkabilir. Doğum sonrası olguların önemli bir bölümü ilk günlerde görülür.[1]
Bu nedenle doğumla birlikte riskin ortadan kalktığı düşüncesi yanlıştır; doğum sonrası izlem gerekir.
Zeminde plasenta kaynaklı endotel işlev bozukluğu, damar spazmı ve beyin özdüzenlemesinin bozulması bulunur; görüntülemede posterior geri dönüşlü ensefalopati bulguları saptanabilir.
Uyarıcı belirtiler nöbetten önce ortaya çıkabilir: şiddetli baş ağrısı, görme değişiklikleri, üst karın ya da sağ üst kadran ağrısı, bulantı ve huzursuzluk.
Bu belirtiler, ağır preeklampsi göstergesidir ve acil değerlendirme gerektirir.
Ancak kritik bir bilgi vardır: nöbet, uyarıcı belirtiler olmadan ve kan basıncı çok yüksek olmadan da gelişebilir. Bu nedenle normal ya da hafif yüksek basınç güven vermemelidir.
Ayrıca proteinüri bulunmaması da tanıyı dışlamaz; günümüzde preeklampsi tanısı proteinüri olmadan da konabilmektedir.
Yönetimde öncelikler sırasıyla annenin havayolu ve dolaşım güvenliği, nöbetin durdurulması, kan basıncının denetlenmesi ve doğumun planlanmasıdır.
Alanın en kritik tedavi bilgisi, magnezyum sülfatın hem nöbeti durdurmada hem yinelemeyi önlemede ilk seçenek olmasıdır.
Magnezyum, bu tabloda benzodiazepinler ve fenitoine üstündür; bu üstünlük büyük çalışmalarla gösterilmiştir.
Aynı ilaç, ağır preeklampside nöbet gelişimini önlemek amacıyla da kullanılır.
Magnezyum uygulaması sırasında toksisite izlemi zorunludur. İlk kaybolan bulgu derin tendon refleksleridir; ardından solunum baskılanması ve kalp durması gelişir.
Bu nedenle refleks izlemi, solunum sayısı ve idrar çıkışı düzenli değerlendirilir. Magnezyum böbrekten atıldığından, böbrek işlev bozukluğunda birikim hızlanır.
Toksisitede kalsiyum glukonat karşıt ilaç olarak uygulanır; bu ilacın hasta başında hazır bulundurulması kuraldır.
Kan basıncı denetiminde, aşırı hızlı düşürmeden kaçınılır; plasenta kanlanması bozulabilir.
Kesin tedavi doğumdur; ancak önce annenin durumu kararlı hale getirilmelidir. Anne kararlı değilken acele doğum, sonuçları kötüleştirir.
Nöbet sırasında hasta sola yatırılır; rahim basısının kaldırılması kalbe dönüşü sağlar.
Uzamış ya da yinelenen nöbetlerde, atipik seyirde ve odaksal bulgu varlığında görüntüleme yapılmalıdır; kafa içi kanama ve serebral venöz sinüs trombozu dışlanmalıdır.
Doğum sonrası dönemde belirtileri süren kadınlarda izlem ve kan basıncı takibi gereklidir; uzun dönemde kalp damar hastalığı riski artmıştır.
Eş anlamlılar
- Gebelik nöbeti
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Cunningham FG ve ark., Williams Obstetrics, 26. baskı, 2022.