Üriner enfeksiyon

Üriner enfeksiyon (İng. urinary tract infection), idrar yollarının mikroorganizmalarla enfeksiyonudur.

Etimoloji

Latince urina (idrar) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Enfeksiyon, alt ve üst idrar yolu olarak ayrılır. Sistit mesaneyi, piyelonefrit ise böbreği tutar. Bu ayrım tedavi süresini ve yolunu belirler.

En sık etken Escherichia colidir. Kadınlarda daha sık görülür; üretranın kısa olması ve anatomik yakınlık bu farkı açıklar.

Basit ve komplike enfeksiyon ayrımı belirleyicidir. Komplike enfeksiyon; erkeklerde, gebelerde, anatomik bozukluğu ya da kateteri olanlarda, böbrek yetmezliğinde ve bağışıklığı baskılanmışlarda tanımlanır ve daha uzun süreli tedavi gerektirir.

Sistitte idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, ani sıkışma ve kasık ağrısı görülür. Piyelonefritte ise ateş, yan ağrısı, bulantı ve kusma eklenir; bu bulguların varlığı hastalığın üst idrar yoluna ilerlediğini gösterir.

Yaşlılarda tablo atipiktir; ateş bulunmayabilir ve tek bulgu bilinç değişikliği ya da düşkünlük olabilir.

Ancak burada alanın en önemli tuzağı bulunur: yaşlıda her zihinsel değişikliğin idrar enfeksiyonuna bağlanması. Belirtisiz bakteriüri yaşlılarda çok yaygındır; idrarda üreme saptanması, belirtilerin nedeninin bu olduğunu göstermez. Bu yaklaşım, gerçek nedenin — ilaç yan etkisi, hipoksi, enfeksiyon odağı ya da metabolik bozukluk — gözden kaçmasına ve gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar.

Belirtisiz bakteriüri, yalnızca gebelerde ve belirli ürolojik girişimler öncesinde tedavi edilir. Diğer durumlarda tedavi, direnç gelişimi dışında yarar sağlamaz. Bu kural, antibiyotik yönetiminin temel konularındandır.

Kateter taşıyan hastalarda idrarda üreme neredeyse kaçınılmazdır; tedavi kararı klinik bulgulara göre verilir. Gereksiz kateterin çıkarılması, en etkili önlemdir.

İdrar bulanıklığı ve kötü kokusu, enfeksiyon göstergesi değildir; bu bulgulara dayanarak antibiyotik verilmesi yaygın bir hatadır.

Tanıda idrar incelemesi ve kültür kullanılır; örneğin uygun teknikle alınması sonucun güvenilirliğini belirler. Basit sistitte kültür her zaman gerekmez; komplike olgularda ve tedavi başarısızlığında zorunludur.

Tedavide yerel direnç örüntüsü belirleyicidir. Basit sistitte kısa süreli tedaviler yeterlidir; piyelonefritte süre uzar ve ağır olgularda damar içi tedavi gerekir.

Yinelenen enfeksiyonlarda davranışsal önlemler, yeterli sıvı alımı, cinsel ilişki sonrası idrar yapma ve seçilmiş hastalarda koruyucu yaklaşımlar kullanılır. Menopoz sonrası kadınlarda yerel östrojen etkilidir.

Görüntüleme, tedaviye yanıtsız olgularda, erkeklerde ve taş ya da tıkanıklık kuşkusunda yapılır; tıkanıklıkla birlikte enfeksiyon acil boşaltma gerektirir.

Eş anlamlılar

• İdrar yolu enfeksiyonu

İlgili terimler

• Sistit
• Piyelonefrit
• Üriner kateter
• Antibiyotik yönetimi
• Deliryum