Bariatrik cerrahi
Bariatrik cerrahi (İng. bariatric surgery), ağır obezite tedavisinde uygulanan, kilo kaybı sağlayan cerrahi girişimlerin ortak adıdır.
Etimoloji
Yunanca baros (ağırlık) ve iatros (hekim) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Girişimler, beden kütle indeksi ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenen ölçütleri karşılayan hastalarda uygulanır. Tip 2 diyabet varlığında ölçütler daha esnektir; bu nedenle metabolik cerrahi terimi de kullanılır.[1]
En sık uygulanan yöntemler sleeve gastrektomi ve Roux-en-Y gastrik baypastır. Ayarlanabilir mide bandı, yüksek yineleme ve komplikasyon oranları nedeniyle büyük ölçüde terk edilmiştir.
Etki düzeneği yalnızca kısıtlama ve emilim azaltmayla açıklanamaz. Bağırsak hormonlarındaki değişiklikler — özellikle glukagon benzeri peptit-1 artışı —, safra asidi döngüsündeki değişim ve mikrobiyota değişiklikleri belirleyici rol oynar.
Bu hormonal etki, diyabetin kilo kaybından önce, ameliyattan günler sonra düzelmeye başlamasını açıklar. Uzun dönemde diyabette remisyon oranları yüksektir ve ilaç tedavisine üstünlüğü gösterilmiştir.
Ayrıca hipertansiyon, obstrüktif uyku apnesi, yağlı karaciğer hastalığı ve lipid bozukluklarında belirgin düzelme sağlar; uzun dönemde ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir.
Erken komplikasyonlar arasında anastomoz kaçağı, kanama, venöz tromboemboli ve enfeksiyon bulunur. Kaçak, en tehlikeli komplikasyondur ve belirtileri siliktir: açıklanamayan taşikardi, huzursuzluk ve solunum sayısında artış tek bulgu olabilir. Bu hastalarda taşikardi, aksi gösterilene dek kaçak belirtisi kabul edilir. Bu kural, alanın en kritik bilgisidir.
Geç komplikasyonlar darlık, iç fıtık, marjinal ülser, damping sendromu ve beslenme eksiklikleridir.
İç fıtık, gastrik baypas sonrası aylar-yıllar sonra ortaya çıkan aralıklı karın ağrısıyla seyreder; görüntüleme normal olabilir ve tanı gecikir. Bu tablo, bağırsak nekrozuna ilerleyebildiğinden ciddiye alınmalıdır.
Beslenme eksiklikleri ömür boyu izlem gerektirir. Demir, B12 vitamini, folat, kalsiyum, D vitamini, çinko ve bakır eksiklikleri sıktır. Tiamin eksikliği, özellikle inatçı kusması olan hastalarda hızla gelişir ve Wernicke ensefalopatisine yol açar; bu tablo acildir ve şeker içeren sıvılardan önce tiamin verilmesi zorunludur.
Bakır eksikliği, uzun dönemde miyelopati ve sitopenilere yol açar; sık gözden kaçar.
İzlemsiz bırakılan hastalarda geri dönüşsüz nörolojik hasar gelişebilir; bu nedenle düzenli izlem, cerrahinin ayrılmaz parçasıdır.
Ameliyat sonrası ilaç emilimi değişir; uzatılmış salınımlı biçimler ve steroid olmayan iltihap giderici ilaçlar açısından dikkat gerekir.
Gebelik, ameliyattan sonra belirli bir süre ertelenir; hızlı kilo kaybı döneminde gebelik önerilmez.
Eş anlamlılar
- Obezite cerrahisi
- Metabolik cerrahi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.