Defibrilasyon
Defibrilasyon (İng. defibrillation; Lat. de- "giderme" + fibrilla "küçük lif"), ventriküler fibrilasyon ya da nabızsız ventriküler taşikardide göğüs duvarından (veya doğrudan kalbe) yüksek enerjili, senkronize edilmemiş bir doğru akım şoku verilerek miyokardın kritik bir kütlesinin eş zamanlı depolarize edilmesi ve kaotik elektriksel aktivitenin sonlandırılarak sinüs düğümünün ritmi yeniden devralmasına olanak tanınmasıdır; şoklanabilir ritimli kardiyak arrestin tek kesin tedavisidir.
Etimoloji
Latince de- (giderme, ortadan kaldırma) öneki ile fibra "lif" sözcüğünün küçültmesi fibrilladan türeyen fibrillatio (liflerin titreşimi) sözcüklerinden oluşur; sözcük anlamıyla "fibrilasyonun giderilmesi" demektir. R dalgasıyla eş zamanlanan düşük enerjili uygulama ise kardiyoversiyon olarak ayrı adlandırılır.
Klinik bağlam
Defibrilasyonun ilkesi, yeterli akımın miyokardın kritik kütlesinden geçerek tüm yeniden giriş devrelerini aynı anda refrakter hale getirmesidir; başarı, şoka kadar geçen süreyle ters orantılıdır ve her dakikalık gecikme sağkalımı yaklaşık %7–10 azaltır — bu ilişki, erken kardiyopulmoner resüsitasyon ve erken defibrilasyonu yaşam zincirinin merkezi halkaları yapar.[1] Modern cihazlar bifaziktir: akımın yönünü şok sırasında tersine çeviren bu dalga formu, monofazik cihazlardan daha düşük enerjiyle daha yüksek başarı sağlar; erişkinde bifazik 120–200 J (üretici önerisine göre; bilinmiyorsa en yüksek enerji) kullanılır, çocukta 4 J/kg uygulanır. Elektrotlar yapışkan pedlerle anterolateral (sternum sağ üst kenarı – sol midaksiller) ya da anteroposterior yerleştirilir; kompresyon kesintisinin en aza indirilmesi kritiktir ve şok öncesi-sonrası duraklamaların kısaltılması, şarj sırasında kompresyona devam edilmesi güncel uygulamanın temelidir: tek şokun ardından ritim kontrolü beklenmeden iki dakika kesintisiz kompresyona dönülür.[2] Otomatik eksternal defibrilatörler (OED), ritmi analiz edip yalnızca şoklanabilir ritimde şok öneren ve sesli yönergelerle halktan kurtarıcıların kullanımına tasarlanmış cihazlardır; halka açık alanlara yerleştirilmeleri ve tanıklı arrestte erken kullanımları, hastane dışı arrestte sağkalımı en çok artıran toplum müdahalelerindendir. Dirençli ventriküler fibrilasyonda elektrot konumunun değiştirilmesi ve çift ardışık eksternal defibrilasyon tanımlanmış stratejilerdir; ıslak zemin, oksijen kaynağının yakınlığı ve temas güvenliği uygulama sırasında gözetilir, ilaç yaması ve kalıcı cihaz üzerine ped yerleştirilmez. Kalıcı çözüm gereken hastalarda aynı ilke vücuda yerleştirilir: implante edilebilir kardiyoverter-defibrilatör (ICD), ölümcül ventriküler aritmiyi algılayıp saniyeler içinde şoklayarak ani kardiyak ölümü önler ve düşük ejeksiyon fraksiyonlu hastalarda birincil, arrest ya da dirençli VT sonrası ikincil korunmanın standardıdır; giyilebilir defibrilatör yelekleri, ICD kararı öncesi köprü dönemlerinde kullanılır.[3] Defibrilasyon asistoli ve nabızsız elektriksel aktivitede etkisizdir; bu ritimlerde tedavi kesintisiz kompresyon, adrenalin ve geri döndürülebilir nedenlerin düzeltilmesidir. Cilt yanıkları, geçici miyokard sersemlemesi ve uygulayıcıya akım geçişi başlıca güvenlik konularıdır; açık kalp cerrahisinde doğrudan kalbe uygulanan internal defibrilasyon çok daha düşük enerjiyle yapılır.
Eş anlamlılar
- Elektriksel defibrilasyon
- Şok verme (halk arasında kullanım)
- Eksternal / internal defibrilasyon (uygulama yoluna göre)
İlgili terimler
- Ventriküler fibrilasyon
- Kardiyoversiyon
- Kardiyak arrest
- Kardiyopulmoner resüsitasyon
- Otomatik eksternal defibrilatör
- İmplante edilebilir kardiyoverter-defibrilatör
Kaynaklar
- ↑ Olasveengen TM, Semeraro F, Ristagno G ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Basic Life Support, Resuscitation, 2021.
- ↑ Soar J, Böttiger BW, Carli P ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult advanced life support, Resuscitation, 2021.
- ↑ Zeppenfeld K, Tfelt-Hansen J, de Riva M ve ark., 2022 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death, European Heart Journal, 2022.