Deri kanseri
Deri kanseri (İng. skin cancer), derinin hücrelerinden köken alan kötü huylu tümörlerin ortak adıdır.
Etimoloji
Türkçe deri sözcüğü ile kanser teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Başlıca üç tür vardır: bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanom. İlk ikisi melanom dışı deri kanserleri olarak birlikte anılır; en sık görülen kanserler olmalarına karşın ölümcüllükleri düşüktür. Melanom ise daha seyrek görülür ancak deri kanserine bağlı ölümlerin çoğundan sorumludur.[1]
En önemli nedensel etken ultraviyole ışınıdır; kümülatif güneş maruziyeti skuamöz hücreli karsinomla, aralıklı yoğun maruziyet ve güneş yanığı öyküsü ise melanomla ilişkilidir. Açık ten, çil, açık renk göz ve saç, çok sayıda ben, aile öyküsü, bağışıklık baskılanması, önceki radyoterapi ve kronik yara zemini diğer risk etkenleridir. Organ nakli alıcılarında risk belirgin biçimde artar; bu hastalarda düzenli deri taraması önerilir.
Bazal hücreli karsinom yavaş büyür, uzak yayılım yapmaz ancak yerel doku yıkımına yol açar; yüzde inci görünümlü, kenarları kabarık, ortası çökük ve kanamaya eğilimli bir bulgu tipiktir. Skuamöz hücreli karsinom sertleşmiş, kabuklu, iyileşmeyen bir yara biçiminde ortaya çıkar ve lenf düğümü yayılımı yapabilir. Aktinik keratoz, bunun öncü lezyonudur.
Melanom değerlendirmesinde asimetri, düzensiz kenar, renk değişkenliği, çap artışı ve zaman içinde değişim ölçütleri kullanılır. Değişim, en değerli tek bulgudur. Ayrıca diğerlerinden belirgin biçimde farklı görünen ben, kuşku uyandırmalıdır.
En önemli klinik tuzak, amelanotik melanomdur: renk içermeyen, pembe ya da et renginde bir lezyon olarak ortaya çıkar ve iyi huylu sanılır. Bir diğer tuzak, tırnak altındaki uzunlamasına koyu bant ile avuç içi ve ayak tabanındaki lezyonlardır; koyu tenli bireylerde melanom en sık bu bölgelerde görülür ve tanı gecikir.
Tanı, dermoskopik değerlendirme ve biyopsi ile konur. Melanom kuşkusunda tam kalınlıkta eksizyonel biyopsi tercih edilir; yüzeysel tıraşlama biyopsisi tümör kalınlığının ölçülmesini engelleyerek evrelemeyi bozar. Tümör kalınlığı, melanomda en güçlü gidiş göstergesidir.
Tedavi türe ve evreye göre değişir; cerrahi çıkarım temeldir. Yüz gibi doku korunumunun önemli olduğu bölgelerde mikrografik cerrahi kullanılır. İleri evre melanomda bağışıklık tedavisi ve hedefe yönelik ilaçlar gidişi belirgin biçimde iyileştirmiştir.
Korunmada güneşin dik geldiği saatlerden kaçınma, koruyucu giysi, geniş kenarlı şapka, uygun güneş koruyucu kullanımı ve solaryumdan uzak durma etkilidir. Riskli bireylerde düzenli deri muayenesi önerilir.
Eş anlamlılar
- Cilt kanseri
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kang S ve ark. (ed.), Fitzpatrick's Dermatology, 9. baskı, 2019.