Dil
Dil (İng. tongue; Lat. lingua), ağız boşluğunda yer alan, çiğneme, yutma, konuşma ve tat almada görev alan kaslı organdır.
Etimoloji
Türkçe dil sözcüğünden gelir; Latince karşılığı linguadır.
Klinik bağlam
Organ, iç ve dış kaslardan oluşur. Motor uyarımını hipoglossal sinir sağlar; genel duyu trigeminal sinirin dalıyla, tat duyusu ise ön üçte ikide fasiyal, arka üçte birde glossofaringeal sinirle taşınır.[1]
Bu ayrım, nörolojik muayenede lezyon düzeyinin belirlenmesini sağlar. Hipoglossal sinir hasarında dil, dışarı çıkarıldığında hasta tarafa doğru sapar.
Görünüm değişiklikleri sistemik hastalıkların göstergesi olabilir. Atrofik ve düz görünüm, B12 vitamini eksikliği, demir eksikliği ve folat eksikliğinde görülür.
Çilek dili, kızıl ve Kawasaki hastalığında; makroglossi ise amiloidoz, hipotiroidi ve akromegalide bulunur.
Coğrafi dil ve çatlaklı dil iyi huyludur ve tedavi gerektirmez; hastanın bilgilendirilmesi kaygıyı azaltır.
Beyaz kaplama, pamukçukta silinebilir; lökoplakide ise silinmez ve premalign kabul edilir. Bu ayrım tanısal açıdan belirleyicidir.
Kıllı lökoplaki, Epstein-Barr virüsüyle ilişkilidir ve ileri bağışıklık yetmezliğini düşündürür.
Klinik açıdan en önemli konu, dil kanserinin erken tanınmasıdır. İyileşmeyen ülser, sertleşmiş alan, kanama ve ağrı uyarıcıdır.
İki haftadan uzun süren ağız içi ülser, aksi gösterilene dek kanser kabul edilir ve biyopsi gerektirir. Bu kural, tanı gecikmesini önleyen temel ilkedir.
Risk etkenleri sigara, alkol, tütün çiğneme, betel kullanımı ve insan papillomavirüsüdür. Sigara ve alkolün birlikte kullanımı riski çarpan biçimde artırır.
Dil kökü ve orofarinks kanserlerinde virüsle ilişkili olgular artmaktadır; bu olgular tedaviye daha iyi yanıt verir.
Havayolu yönetiminde dil, en sık tıkanıklık nedenidir. Bilinç kaybında geriye düşerek havayolunu kapatır; baş geriye-çene yukarı manevrası bunu açar.
Anjiyoödemde dil şişmesi, hızla ilerleyen ve ölümcül olabilen bir tablodur. Anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicilerine bağlı biçim, ilaç yıllardır kullanılıyor olsa da ortaya çıkabilir; bu bağlantı sıklıkla kurulmaz.
Bu tabloda erken havayolu güvenliği önceliklidir; şişlik ilerledikten sonra girişim çok güçleşir.
Dil ısırma, tonik-klonik nöbetin destekleyici bulgusudur; özellikle yan kenarda olması nöbeti düşündürür ve bayılmadan ayırt etmede yardımcıdır.
Dilaltı yol, ilaçların hızlı emilimi için kullanılır; ilk geçiş etkisini kısmen atlar.
Eş anlamlılar
- Lingua
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology, 7. baskı, 2020.