Enjektabl
Enjektabl (İng. injectable), enjeksiyon yoluyla uygulanmak üzere hazırlanmış ilaç biçimidir.
Etimoloji
Latince injicere (içine atmak) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Uygulama yolları damar içi, kas içi, deri altı ve deri içi olarak ayrılır; her yolun emilim özellikleri farklıdır.[1]
Damar içi uygulamada emilim aşaması yoktur; ilaç doğrudan dolaşıma katılır ve etki hemen başlar.
Bu hız bir üstünlük olduğu kadar risktir; verilen ilaç geri alınamaz.
Kas içi uygulamada emilim, bölgenin kanlanmasına bağlıdır.
Bu bağımlılık, şok tablosundaki hastada kas içi uygulamanın neden güvenilmez olduğunu açıklar.
Bu durumda ilaç dokuda birikir ve dolaşım düzeldiğinde ani olarak emilir.
Bu tuzak, acil durumlarda uygulama yolu seçiminin neden önemli olduğunu gösterir.
Buna karşın anafilakside adrenalin, kas içine uygulanır ve deri altı yoluna üstündür.
Uyluğun dış yan yüzü, hızlı emilim sağladığı için tercih edilen bölgedir.
Deri altı uygulamada emilim yavaş ve süreklidir; insülin ve düşük molekül ağırlıklı heparin bu yolla verilir.
Deri içi uygulama ise en yavaş emilimi sağlar; tüberkülin testi ve alerji testlerinde kullanılır.
Enjeksiyon biçimlerinin en önemli güvenlik konusu, uygulama hatalarıdır.
Yanlış ilaç, yanlış doz ve yanlış yol hataları, ağır sonuçlar doğurur.
Yalnızca damar içi kullanım için hazırlanmış bir ilacın omurilik kanalına verilmesi, ölümcül olabilir.
Bu nedenle uyumsuz bağlantı sistemleri geliştirilmiştir; bu tasarım değişikliği önemli bir güvenlik kazanımıdır.
Potasyum klorür konsantre çözeltisi, seyreltilmeden verildiğinde kalp durmasına yol açar.
Bu ilaçların servis dolaplarında bulundurulmaması, standart bir güvenlik uygulamasıdır.
Hazırlama sırasında sterilite korunmalıdır; çok dozlu şişeler enfeksiyon kaynağı olabilir.
Bir enjektörün birden çok hastada kullanılması, hepatit ve HIV bulaşının bilinen nedenidir.
Bu uygulama kesinlikle yasaktır; iğnenin değiştirilmesi yeterli değildir.
Bazı ilaçlar dokuya kaçtığında ağır hasar yapar; buna ekstravazasyon denir.
Bu nedenle kemoterapi ilaçları ve damar büzücüler tercihen merkezî yoldan verilir.
Kas içi enjeksiyondan, antikoagülan kullanan ve pıhtılaşma bozukluğu olan hastalarda kaçınılır.
Bu hastalarda kas içi kanama ve hematom gelişebilir.
Eş anlamlılar
- Enjeksiyonluk ilaç
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunton LL ve ark. (ed.), Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics, 14. baskı, 2023.