Gastrit

Gastrit (İng. gastritis; Yun. gaster mide), mide mukozasının iltihaplanmasıdır.

Etimoloji

Yunanca gaster (mide) sözcüğüne iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Terimin en önemli özelliği, histolojik bir tanı olmasıdır; bu, klinik uygulamada sıklıkla göz ardı edilir.^[1]

Endoskopide görülen kızarıklık, iltihap varlığını kanıtlamaz; kesin tanı biyopsiyle konur.

Aynı biçimde hazımsızlık yakınması da tanı koydurmaz; bu durum dispepsi olarak adlandırılmalıdır.

Bu üç kavramın birbirinin yerine kullanılması, en yaygın terminoloji hatasıdır.

En sık neden Helicobacter pylori enfeksiyonudur; kronik iltihaba yol açar.

Bu enfeksiyon, mide antrumunda başlar ve zamanla gövdeye ilerleyebilir.

Yaygın tutulum, mide mukozasının incelmesine ve asit üretiminin azalmasına neden olur.

Bu süreç, bağırsak tipi değişim ve displazi üzerinden mide kanserine ilerleyebilir.

Bu basamaklı ilerleme, enfeksiyonun tedavi edilmesinin neden kanser önleyici olduğunu açıklar.

Bu ilaçlar koruyucu prostaglandin üretimini azaltarak mukozayı savunmasız bırakır.

Bu hasar sistemiktir; ilacın enjeksiyonla verilmesi riski ortadan kaldırmaz.

Alkol, safra kaçışı ve ağır hastalık zemininde gelişen stres kaynaklı hasar diğer nedenlerdir.

Otoimmün gastrit ayrı bir gruptur; mide gövdesindeki parietal hücreler bağışıklık sistemi tarafından yıkılır.

Bu hücreler hem asit hem intrinsik faktör üretir; kaybı B12 vitamini emilimini bozar.

Ortaya çıkan tablo pernisiyöz anemidir; nörolojik bulgular kansızlıktan önce görülebilir.

Bu hastalarda mide karsinoid tümörü ve adenokarsinom riski artmıştır; izlem gerekir.

Bu bağlantı, dirençli B12 eksikliğinde araştırılmalıdır.

Klinik tablo değişkendir; hastaların önemli bir bölümü belirtisizdir.

Belirti ile histolojik bulgu arasında zayıf ilişki vardır; ağır iltihap yakınmasız olabilir.

Uyarıcı bulgular araştırılmalıdır; kilo kaybı, kusma, kanama, yutma güçlüğü ve kansızlık bu kapsamdadır.

Tedavi nedene yöneliktir; enfeksiyon varlığında eradikasyon tedavisi uygulanır.

Eradikasyon başarısının doğrulanması gerekir; bu adım sıklıkla atlanır.

Asit baskılayıcı ilaçlar belirtileri hafifletir; ancak altta yatan nedeni ortadan kaldırmaz.

↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.