Obstrüktif şok

Obstrüktif şok (İng. obstructive shock; Lat. obstruere "önünü tıkamak"), kalbin kendisi ve intravasküler hacim görece korunmuşken, kalbe venöz dönüşün ya da kalpten çıkan büyük damarlardaki akımın mekanik olarak engellenmesi sonucu kardiyak debinin düşmesi ve doku perfüzyonunun bozulmasıyla gelişen şok tipidir.

Etimoloji

Latince ob "karşı, önüne" ve struere "yığmak, inşa etmek" sözcüklerinden oluşan obstruere (önünü kapamak) fiilinden türeyen obstructio ile Fransızca choc (darbe) sözcüğünden Türkçeye geçen şok sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Obstrüktif şok, şokun dört ana tipinden biridir (diğerleri hipovolemik, kardiyojenik ve distribütif) ve tüm şok olgularının küçük bir bölümünü oluşturmasına karşın nedenlerinin çoğunun dakikalar içinde geri döndürülebilir olması nedeniyle ayrı bir tanısal önem taşır. Mekanizmaya göre iki gruba ayrılır: diyastolik dolumun (venöz dönüşün) engellenmesi (kardiyak tamponad, tansiyon pnömotoraks, aşırı pozitif ekspiryum sonu basınç, abdominal kompartman sendromu, vena kava obstrüksiyonu) ve ventrikül çıkışındaki akımın engellenmesi (masif pulmoner emboli, hava embolisi, ağır pulmoner hipertansiyon, aort diseksiyonu ve nadiren kritik kapak obstrüksiyonu).^[1] Klinik tabloda hipotansiyon ve hipoperfüzyon bulgularına, dolum engelinde belirginleşen boyun venlerinde dolgunluk ve yüksek santral venöz basınç eşlik eder; bu görünüm hipovolemik ve distribütif şoktan ayrımda değerlidir. Kardiyak arreste ilerleyen olgularda ritim çoğunlukla nabızsız elektriksel aktivitedir ve geri döndürülebilir nedenler algoritmasının (4H/4T) "T" bileşenlerinin üçü (tamponad, tansiyon pnömotoraks, tromboz) obstrüktif şok nedenidir. Tanıda yatak başı ekokardiyografi merkezi rol oynar: perikardiyal efüzyon ve diyastolik kollaps tamponadı, sağ ventrikül dilatasyonu ve septal düzleşme masif pulmoner emboliyi düşündürür; akciğer ultrasonografisi ve klinik bulgular (tek taraflı solunum sesi kaybı, trakeal deviasyon, cilt altı amfizemi) tansiyon pnömotoraksı gösterir.^[2] Tedavinin temel ilkesi, genel şok desteğinin (sıvı, vazopresör) yalnızca zaman kazandırıcı olduğu ve kesin tedavinin mekanik engelin acilen ortadan kaldırılması olduğudur: tamponadda perikardiyosentez, tansiyon pnömotoraksta iğne dekompresyonu ve tüp torakostomi, masif pulmoner embolide sistemik tromboliz ya da kateter/cerrahi embolektomi uygulanır; engel kaldırılmadıkça vazopresörlere yanıt sınırlı kalır ve aşırı sıvı yüklemesi özellikle sağ ventrikül yetmezliğinde tabloyu ağırlaştırabilir.^[3]

Eş anlamlılar

Mekanik şok (seyrek kullanım)
Ekstrakardiyak obstrüktif şok

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Vincent JL, De Backer D, Circulatory Shock, New England Journal of Medicine, 2013.
↑ Soar J, Böttiger BW, Carli P ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult advanced life support, Resuscitation, 2021.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Vincent JL, De Backer D, Circulatory Shock, New England Journal of Medicine, 2013.

[3] Soar J, Böttiger BW, Carli P ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult advanced life support, Resuscitation, 2021.

[1]

[2]

[3]