Polimiyaljiya romatika

Polimiyaljiya romatika (İng. polymyalgia rheumatica), ileri yaşta görülen, omuz ve kalça kuşağında ağrı ve tutuklukla seyreden iltihabi romatizmal hastalıktır.

Etimoloji

Yunanca çok anlamındaki poly ve kas ağrısı anlamındaki myalgia sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Hastalık neredeyse yalnızca ileri yaşta görülür; elli yaşın altında tanı konması olağandışıdır ve başka nedenleri düşündürmelidir. Tipik tabloda iki taraflı omuz ve kalça kuşağı ağrısı, belirgin sabah tutukluğu ve hareketle güçlük bulunur. Hastalar kollarını kaldırmakta, saç taramakta, yataktan kalkmakta ve sandalyeden doğrulmakta zorlanır.

Adına karşın sorun kasların kendisinde değildir; iltihap ağırlıklı olarak eklem ve tendon çevresindeki yapılarda — bursa ve tenosinovyum — yerleşir. Bu nedenle kas enzimleri normaldir ve kaslarda gerçek güçsüzlük bulunmaz; hastanın "güçsüzlük" olarak tanımladığı durum, aslında ağrı nedeniyle hareketten kaçınmadır. Bu ayrım, miyozitlerden ayırt etmede belirleyicidir; kreatin kinaz yüksekliği bu tanıyı dışlar ve inflamatuar miyopatileri düşündürür.

Laboratuvarda eritrosit sedimentasyon hızı ve C-reaktif protein belirgin biçimde yükselir; ancak hastaların küçük bir bölümünde bu değerler normal olabilir. Normal belirteçlerin tanıyı dışlamadığı bilinmelidir. Normokrom anemi ve hafif karaciğer enzim yüksekliği eşlik edebilir.

Klinik açıdan en önemli konu, dev hücreli arterit ile olan ilişkisidir. İki hastalık aynı spektrumun parçaları kabul edilir; polimiyaljiya romatikalı hastaların bir bölümünde arterit gelişir. Bu nedenle her hastada arterit belirtileri düzenli olarak sorgulanmalıdır: yeni başlayan baş ağrısı, şakak hassasiyeti, çiğnemekle çene ağrısı, görme bozukluğu ve kilo kaybı. Bu bulgular varsa kortikosteroid dozu belirgin biçimde yükseltilmeli ve tedavi, biyopsi ile laboratuvar sonuçları beklenmeden başlatılmalıdır; gecikme kalıcı görme kaybına yol açar. Bu ayrımın atlanması, alandaki en yıkıcı hatadır.

Ayırıcı tanıda romatoid artrit, inflamatuar miyopatiler, hipotiroidi, hiperparatiroidi, D vitamini eksikliğine bağlı osteomalazi, statine bağlı kas yakınmaları, enfeksiyonlar — özellikle endokardit — , habis hastalıklar ve fibromiyalji yer alır. Statin kullanan bir hastada kas yakınmalarının otomatik olarak ilaca bağlanması ya da tersine bu tanının konması, sık yapılan hatalardır.

Tedavide düşük doz kortikosteroid kullanılır ve yanıt genellikle çarpıcıdır; hastaların büyük bölümü günler içinde belirgin biçimde düzelir. Bu hızlı yanıt tanısal açıdan destekleyicidir; buna karşılık beklenen yanıtın alınmaması, tanının yeniden gözden geçirilmesini gerektirir.

Tedavi uzun sürelidir; doz kademeli olarak azaltılır ve süreç çoğunlukla bir yılı aşar. Hızlı azaltma nüksün en sık nedenidir. Steroide bağlı yan etkiler — osteoporoz, hiperglisemi, kilo artışı, katarakt, enfeksiyon riski ve deri incelmesi — bu uzun süre nedeniyle önemlidir; kemik koruyucu önlemler, kalsiyum ve D vitamini desteği ile kırık riski değerlendirmesi tedavinin başında planlanmalıdır. Bu koruyucu adımların atlanması yaygın bir eksikliktir.

Steroid azaltılamayan ya da yan etkilerin sorun oluşturduğu hastalarda metotreksat ve tosilizumab gibi steroid koruyucu seçenekler değerlendirilir.

İzlemde belirtiler, iltihap belirteçleri, kan şekeri, kan basıncı ve kemik sağlığı takip edilir; ayrıca arterit gelişimi açısından uyanık kalınır.

Eş anlamlılar

• PMR

İlgili terimler

• Vaskülit
• C-reaktif protein
• Artrit
• Osteoporoz
• Kortizol