Renal kolik

Renal kolik (İng. renal colic; Lat. ren "böbrek" + Yun. kōlikos "kalın bağırsağa ait"), çoğunlukla bir taşın üreteri ani olarak tıkamasıyla toplayıcı sistemde basıncın yükselmesi, kapsül gerilmesi ve üreter düz kasının spazmı sonucu gelişen; yan bölgeden kasığa ve genital bölgeye yayılan, dalgalanan karakterde şiddetli ağrı tablosudur.

Etimoloji

Latince ren (böbrek) sözcüğünden türeyen renal ile Yunanca kōlon (kalın bağırsak) sözcüğünden türeyen kōlikos kökenli kolik sözcüklerinden oluşur; "kolik" başlangıçta bağırsak kaynaklı kramp ağrısını ifade etmiş, zamanla içi boş organların tıkanma ağrıları için genelleşmiştir.

Klinik bağlam

Ağrının mekanizması taşın kendisinden çok tıkanmanın sonuçlarıdır: ani obstrüksiyon pelvis ve üreterde basıncı yükseltir, prostaglandin salınımıyla renal kan akımı ve diürez önce artarak gerilmeyi güçlendirir, üreter peristaltizmi ve spazm dalgalanan karakteri oluşturur; ağrının yayılımı taşın düzeyini izler (üst üreterde yan ağrısı, orta üreterde alt kadran, üreterovezikal bileşkede kasık-genital yayılım ve işeme yakınmaları). En sık neden nefrolitiazistir; kan pıhtısı, papilla nekrozu, üreteropelvik darlık ve dış bası ayırıcı nedenlerdir. Hasta tipik olarak huzursuzdur ve pozisyon değiştirir (peritonitin hareketsiz hastasının tersine); bulantı-kusma çölyak pleksus ortaklığıyla sıktır ve mikroskobik hematüri olguların çoğunda bulunur, ancak yokluğu tanıyı dışlamaz.^[1] Ayırıcı tanı yaşamsal önem taşır: rüptüre abdominal aort anevrizması özellikle 60 yaş üstünde renal koliği taklit edebilir ve atlanması ölümcüldür; ayrıca pulmoner emboli, apandisit, divertikülit, over torsiyonu, ektopik gebelik, testis torsiyonu ve herpes zoster düşünülmelidir. Tanıda kontrastsız bilgisayarlı tomografi taşı, düzeyini ve hidronefrozu en yüksek doğrulukla gösterir; ultrasonografi gebede, çocukta ve tekrarlayan olgularda tercih edilir ve acil serviste hidronefrozun yatak başı değerlendirmesine olanak tanır.^[2] Tedavinin ilk basamağı etkili analjezidir: NSAİİ'ler (intravenöz ya da intramüsküler) prostaglandin aracılı mekanizmayı hedefledikleri için opioidlerden daha etkilidir ve ilk seçenektir; opioidler yanıtsız olguda eklenir, böbrek yetmezliği ve gebelikte NSAİİ'den kaçınılır; zorlamalı hiperhidratasyonun ağrıyı ve taş düşmesini iyileştirdiği gösterilmemiştir. Ateş, tıkalı enfekte sistem, oligoanüri, soliter ya da nakilli böbrekte tıkanma, dirençli ağrı-kusma ve gebelik acil üroloji değerlendirmesi gerektirir; enfekte tıkalı sistemde antibiyotikle birlikte acil dekompresyon (üreteral stent ya da perkütan nefrostomi) hayat kurtarıcıdır, aksi halde tablo sepsis ve akut böbrek hasarına ilerleyebilir. Komplike olmayan küçük distal taşlarda analjezi ve alfa blokerle medikal ekspulsif tedavi eşliğinde ayaktan izlem uygundur; taşın kesin tedavisi ve nüks önleme nefrolitiazis yönetiminin ilkelerini izler.^[3]

Eş anlamlılar

Üreter koliği
Böbrek sancısı (halk arasında kullanım)
Taş sancısı (halk arasında kullanım)

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Tintinalli JE, Ma OJ, Yealy DM ve ark. (ed.), Tintinalli's Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide, 9. baskı, McGraw Hill, 2020.
↑ Türk C, Petřík A, Sarica K ve ark., EAU Guidelines on Diagnosis and Conservative Management of Urolithiasis, European Urology, 2016.
↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1] Tintinalli JE, Ma OJ, Yealy DM ve ark. (ed.), Tintinalli's Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide, 9. baskı, McGraw Hill, 2020.

[2] Türk C, Petřík A, Sarica K ve ark., EAU Guidelines on Diagnosis and Conservative Management of Urolithiasis, European Urology, 2016.

[3] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1]

[2]

[3]