Paravertebral analjezi
Paravertebral analjezi (İng. paravertebral analgesia), omurga yanındaki boşluğa lokal anestezik verilerek aynı taraf sinir köklerinin bloke edilmesidir.
Etimoloji
Latince para (yanında) ve vertebra (omur) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Paravertebral boşluk, omur cisimlerinin yanında yer alan üçgen biçimli bir aralıktır; içinden çıkan spinal sinirler, sempatik zincir ve bağlantı dalları bulunur. Buraya verilen ilaç, aynı tarafta birkaç dermatomu kapsayan duyusal, motor ve sempatik blok oluşturur.[1]
En belirgin özelliği, bloğun tek taraflı olmasıdır. Bu, epidural analjeziye göre önemli bir üstünlük sağlar: karşı tarafta sempatik blok oluşmadığından hipotansiyon ve idrar tutulması belirgin biçimde daha seyrek görülür. Bu nedenle tek taraflı cerrahide tercih edilir.
Başlıca kullanım alanları meme kanseri cerrahisi, toraks ameliyatları, çoklu kaburga kırıkları, böbrek cerrahisi ve tek taraflı karın girişimleridir.
Kaburga kırıklarında etkinliği özellikle değerlidir; ağrının azalması derin soluk almayı ve öksürmeyi sağlar, böylece atelektazi ve pnömoni riski azalır. Yaşlı hastada çoklu kaburga kırığı, solunum yetmezliğine ilerleyebilen ciddi bir tablodur ve etkili ağrı yönetimi gidişi doğrudan belirler.
Meme cerrahisinde uygulanan blok, ameliyat sonrası ağrıyı ve bulantıyı azaltır; ayrıca kronik ağrı gelişimini azalttığına ilişkin veriler bulunmaktadır.
Antikoagülan kullanan hastalarda epidural yönteme göre daha uygulanabilir bir seçenek sunar; ancak boşluğun derin olması ve basıyla denetlenememesi nedeniyle yine dikkat gerekir ve nöroaksiyel bekleme kuralları büyük ölçüde geçerli kabul edilir.
En önemli komplikasyon pnömotorakstır; plevranın hemen komşuluğunda çalışıldığı için risk taşır. Ultrasonografi kılavuzluğu bu riski belirgin biçimde azaltmıştır ve günümüzde standart uygulamadır.
Diğer riskler damar içine ilaç verilmesi, ilacın epidural boşluğa yayılarak iki taraflı blok oluşturması, tek taraflı sempatik bloka bağlı Horner sendromu, sinir yaralanması ve enfeksiyondur.
Sistemik lokal anestezik toksisitesi, kullanılan hacim büyük olduğundan önemli bir risktir. Kiloya göre en yüksek doz sınırlarına uyulması, bölünmüş dozlarda ve aspirasyon yapılarak uygulanması gerekir; lipit emülsiyonu hazır bulundurulmalıdır. İki taraflı uygulamalarda toplam dozun gözden kaçması, sık yapılan bir hatadır.
Kateter yerleştirilerek sürekli infüzyon uygulanabilir; bu, uzun süreli ağrı denetimi gerektiren kaburga kırıklarında yararlıdır.
Son yıllarda fasiyal düzlem blokları daha yüzeysel ve güvenli seçenekler sunmuştur; ancak bu yöntem, daha öngörülebilir ve yoğun blok sağlaması nedeniyle yerini korumaktadır.
Eş anlamlılar
- Paravertebral blok
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.