Epidural analjezi
Epidural analjezi (İng. epidural analgesia), epidural boşluğa uygulanan ilaçlarla bölgesel ağrı denetimi sağlanmasıdır.
Etimoloji
Yunanca epi (üzerinde) ön eki ile dura (sert zar) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Uygulamada, omurga kanalında sert zarın dışında kalan boşluğa kateter yerleştirilir ve buradan lokal anestezik ile birlikte çoğunlukla bir opioid verilir. İlaçlar, boşluktan çıkan sinir köklerini etkileyerek belirli dermatomlarda duyusal blok oluşturur.[1]
Düşük derişimli lokal anestezikle duyusal blok sağlanırken motor işlev büyük ölçüde korunur; bu ayrım, doğum analjezisinde ve ameliyat sonrası erken hareketlenmede belirleyicidir. Lokal anestezik ile opioidin birlikte kullanımı, her ikisinin dozunu azaltarak yan etkileri sınırlar.
Başlıca kullanım alanları doğum analjezisi, toraks ve üst karın ameliyatları sonrası ağrı denetimi, çoklu kaburga kırıkları ve bazı kronik ağrı sendromlarıdır. Toraks düzeyinde uygulanan blok, solunum mekaniğini iyileştirerek atelektazi ve pnömoni riskini azaltır; kaburga kırıklarında ise solunum yetmezliğini önlemede en etkili yöntemlerdendir. Ayrıca bağırsak işlevinin daha erken dönmesine katkı sağlar.
En sık görülen yan etkiler hipotansiyon, idrar retansiyonu, kaşıntı, bulantı ve ateş yükselmesidir. Sempatik blok nedeniyle gelişen basınç düşüklüğü, sıvı ve gerektiğinde vazopressör ile yönetilir.
Alanın en kritik komplikasyonu epidural hematomdur. Antikoagülan tedavi alan hastalarda kateter takılması ve çıkarılması için belirlenen bekleme sürelerine uyulması zorunludur; bu sürelerin atlanması kalıcı felçle sonuçlanabilir. Uyarıcı bulgular, blok sonlandığı halde geçmeyen ya da yeniden ortaya çıkan motor güçsüzlük, sırt ağrısı ve idrar tutma güçlüğüdür. Bu bulgular acil görüntüleme ve cerrahi boşaltım gerektirir; gecikme geri dönüşsüz hasar bırakır.
Bir diğer önemli tuzak, sürekli infüzyon altında motor bloğun ilerlemesinin hematom bulgularını gizlemesidir. Bu nedenle düzenli motor değerlendirme, epidural izlemin ayrılmaz parçasıdır.
Epidural apse, seyrek ancak ciddi bir komplikasyondur; ateş, sırt ağrısı ve nörolojik bulgu üçlüsüyle kuşkulanılır. Sert zarın istemeden delinmesi, tipik olarak ayağa kalkmakla artan baş ağrısına yol açar; çoğu olguda destek tedavisiyle geriler, dirençli olgularda kan yaması uygulanır.
Yanlış yerleşim sonucu ilacın damar içine ya da omurilik sıvısına verilmesi, sırasıyla sistemik toksisiteye ve total spinal bloğa yol açar; her ikisi de acil canlandırma gerektirir. Bu nedenle test dozu uygulaması ve dozun bölünerek verilmesi standart güvenlik önlemleridir.
Kontrendikasyonlar arasında hastanın kabul etmemesi, girişim yerinde enfeksiyon, düzeltilmemiş pıhtılaşma bozukluğu, ağır trombositopeni ve düzeltilmemiş hipovolemi sayılır. Kafa içi basınç artışı da göreli engel oluşturur.
İzlemde ağrı düzeyi, motor ve duyusal blok yüksekliği, kan basıncı, giriş yeri ve kateter bütünlüğü düzenli olarak değerlendirilir.
Eş anlamlılar
- Peridural analjezi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.